Grelina jest hormonem polipeptydowym angażującym się w większość podstawowych funkcji organizmu człowieka. Jeszcze do niedawna twierdzono, że zakres jej działania odnosi się głównie do układu pokarmowego. Dziś jednak wiadomo, że oddziałuje również na metabolizm, układ nerwowy, może mieć właściwości przeciwnowotworowe, a także wpływać na regulację apetytu, gospodarkę energetyczną i procesy związane ze snem oraz samopoczuciem. Ze względu na wszechstronne działanie grelina wzbudza coraz większe zainteresowanie naukowców i lekarzy, którzy badają jej znaczenie zarówno w zdrowiu, jak i w rozwoju wielu chorób.
Grelina – charakterystyka
Grelina została odkryta w 1999 roku jako endogenny ligand receptora hormonu uwalniającego hormon wzrostu. Cząsteczka tego związku składa się z 28 aminokwasów i powstaje z 117-aminokwasowego prekursora, czyli preprogreliny. Prekursor greliny jest kodowany przez gen ghrl, którego obecność stwierdzono u wszystkich kręgowców, w tym także u człowieka.
Szacuje się, że nawet do 70% greliny występującej we krwi jest uwalniana z komórek okładzinowych trzonu i dna żołądka. Nie jest ona natomiast wydzielana do światła przewodu pokarmowego. Wykazano, że mniejsze ilości greliny są syntetyzowane m.in. w:
- jądrze łukowatym podwzgórza;
- przysadce mózgowej;
- jelitach;
- komórkach układu immunologicznego;
- płucach;
- nerkach;
- korze nadnerczy;
- gonadach;
- łożysku;
- kardiomiocytach (komórki mięśnia sercowego);
- trzustce.
Jest to więc hormon niezwykle rozpowszechniony w ludzkim organizmie. Co więcej, obecność greliny stwierdzono w tkankach zmienionych nowotworowo, m.in. w gruczolakach przysadki czy w guzach płuc.
Grelina – wpływ na organizm człowieka
Grelina działa pobudzająco na uwalnianie hormonu wzrostu, przez co ma wpływ na rosnący i rozwijający się organizm dziecka, a także stymuluje procesy gojenia u osób w każdym wieku. Pełni istotną funkcję w rozwoju gonad. Wykazano, że u mężczyzn całkowite stężenie greliny jest niższe niż u kobiet, a także że zmniejsza się ono wraz z wiekiem, wykazując korelację ze stężeniem testosteronu.
W ostatnich latach przeprowadzono interesujące badanie, które udowodniło, że podanie greliny powoduje nie tylko zwiększenie wydzielania hormonu wzrostu, lecz także wpływa na stężenia ACTH, kortyzolu, prolaktyny i aldosteronu. Można zatem powiedzieć, że w pewnym stopniu oddziałuje na całą gospodarkę hormonalną organizmu. Najlepiej poznaną funkcją greliny pozostaje jednak jej wsparcie w procesach trawiennych. Zwiększa apetyt, pobudza uczucie głodu, wpływa na magazynowanie energii i masę ciała, jak również bierze udział w regulacji snu i metabolizmu.
Grelina – wydzielanie w organizmie człowieka
Do najważniejszych czynników wpływających na proces wydzielania greliny zaliczamy:
- stan odżywienia;
- poziom glukozy i insuliny;
- dietę i styl życia;
- aktywność przywspółczulnego układu nerwowego.
Wydzielanie greliny w ludzkim ustroju zachodzi w sposób pulsacyjny i ściśle wiąże się ze stanem energetycznym.
Najwyższe stężenia greliny odnotowuje się w nocy między 20.00 a 4.00 nad ranem, ze szczytem w godzinach od północy do 2.00. Jej stężenie wzrasta ponadto w trakcie głodzenia, a spada po około 60-120 min od przyjęcia pokarmu. Uwalnianie greliny nie zależy od stopnia wypełnienia żołądka. Dodatkowo stwierdzono, że w stanie hiperglikemii i hiperinsulinemii stężenia greliny maleją, z kolei po dożylnym podaniu greliny następuje zredukowanie poziomu glukozy i insuliny.
Wysoki poziom greliny
Zwiększony poziom greliny w organizmie najczęściej wiąże się z uczuciem głodu. Pojawia się charakterystyczne „ssanie” w żołądku, podjadanie między posiłkami, trudność z odchudzaniem, silna ochota na jedzenie, zwłaszcza po długich przerwach bez posiłku (tzw. objadanie się na noc typowe dla osób odchudzających się, które przez cały dzień mało jedzą).
Czynnikami wspierającymi utrzymanie odpowiedniego poziomu greliny są:
- systematyczne spożywanie posiłków;
- właściwa ilość białka i błonnika w posiłkach;
- spanie około 7-9 godzin na dobę przy zachowaniu zasad higieny snu;
- unikanie skrajnych diet, bardzo dużych obniżek kalorycznych.
Osoby z chorobami przewlekłymi powinny natomiast dążyć do ich stabilizacji nie tylko farmaceutykami, ale i zdrowym trybem życia.
Polecane produkty:
|
Spirulina 100% naturalna
Spirulina to naturalna alga, która uzupełnia niedobory witamin i minerałów. Jej zadaniem jest wzmocnienie organizmu i w naturalny sposób wspomaganie procesu jego oczyszczenia. Zobacz więcej... |
Bibliografia
- Kędzia A., Przybyszewska W., Grelina – nowy hormon zaangażowany w regulację wzrastania i homeostazę metaboliczną ustroju, Endokrynologia Pediatryczna, 6/2007.
- Katulski K., Męczekalski B., Grelina a płodność, Przegląd Menopauzalny, 1/2012.
- Polińska B., Matowicka-Karna J., Kemona H., Rola greliny w organizmie, Postepy Hig Med Dośw (online), 2011; 65: 1-7.
