Zaburzenia hormonalne to grupa różnorodnych problemów zdrowotnych wywołanych niedoborem, nadmiarem lub nieprawidłowym działaniem poszczególnych hormonów w organizmie. Wynikają najczęściej z zaburzonej pracy gruczołów wydzielania wewnętrznego, czyli tzw. narządów dokrewnych, takich jak tarczyca, przysadka mózgowa, nadnercza, trzustka czy jajniki. Hormony odpowiadają za regulację wielu kluczowych procesów życiowych, między innymi metabolizmu, wzrostu, płodności, gospodarki cukrowej, snu oraz samopoczucia. Z tego względu wszelkie nieprawidłowości hormonalne mogą prowadzić do licznych objawów ogólnoustrojowych, pogarszających codzienne funkcjonowanie i jakość życia. Diagnostyką oraz leczeniem zaburzeń hormonalnych zajmują się przede wszystkim lekarze endokrynolodzy.
Zaburzenia hormonalne – przyczyny
Zaburzenia hormonalne w dzisiejszych czasach są wyjątkowo częste, ponieważ predysponują do nich następujące czynniki:
- silny, przewlekły stres;
- niezdrowa dieta, zwłaszcza wysoko przetworzona, bogata w tłuszcze trans i cukry proste, uboga w wartościowe składniki odżywcze, co prowadzi do licznych niedoborów;
- ekspozycja gruczołów endokrynnych na promieniowanie i naświetlanie, np. rentgenowskie, jonizujące;
- przewlekłe przyjmowanie niektórych leków, np. antybiotyków, sterydów, leków immunosupresyjnych, ale i antykoncepcji hormonalnej.
Na czynniki te mamy realny wpływ codziennym postępowaniem. Dodatkowo zaburzenia hormonalne są częste w przebiegu chorób przewlekłych oraz występują fizjologicznie na pewnym etapie życia. Mowa zwłaszcza o menopauzie u kobiet i andropauzie u mężczyzn. Stanom tym nie można zapobiec, jednak można łagodzić ich objawy i dążyć do tego, by okres przekwitania minął bezproblemowo.
Zaburzenia hormonalne – objawy
Najczęściej diagnozowanymi zaburzeniami hormonalnymi są:
- niedoczynność tarczycy – tarczyca nie produkuje odpowiedniej ilości FT3 i FT4, które regulują czynność całego organizmu. Może mieć charakter pierwotny lub rozwijać się w przebiegu choroby Hashimoto, która ma podłoże autoimmunologiczne. Typowe objawy: sucha skóra, ciągłe uczucie zimna, senność i nadmierne zmęczenie, nadwaga, łatwy przyrost masy ciała, wypadanie włosów;
- nadczynność tarczycy – tarczyca produkuje nadmierne ilości powyższych hormonów, co może prowadzić do rozwoju autoimmunologicznej choroby Gravesa-Basedowa. Typowe objawy: nagłe chudnięcie, kołatanie serca, nadpotliwość ciała, drżenie rąk, drażliwość, bezsenność;
- zespół policystycznych jajników – zaburzenia hormonalne prowadzą do braku owulacji, a więc uniemożliwiają zajście w ciążę. Typowe objawy: nieregularne miesiączki, trądzik, nadmierne owłosienie ciała, przyrost masy ciała;
- cukrzyca – trzustka nie produkuje odpowiednich ilości insuliny, co wpływa negatywnie na poziom glukozy w organizmie. Typowe objawy: wzmożone pragnienie przy częstym oddawaniu moczu, senność, osłabienie i zmęczenie, pogorszenie gojenia się ran;
- zespół Cushinga – zaburzenie hormonalne wywołane długotrwałym i nadmiernym stężeniem kortyzolu (hormonu stresu) we krwi. Typowe objawy: otyłość brzuszna, rozstępy, osłabienie mięśni, nadciśnienie tętnicze, osłabienie mięśni, charakterystyczna “księżycowata” twarz;
- choroba Addisona – pierwotna niedoczynność kory nadnerczy, w której nadnercza nie produkują wystarczającej ilości hormonów, głównie kortyzolu i aldosteronu. Typowe objawy: przewlekłe zmęczenie, spadek ciśnienia, utrata masy ciała, osłabienie, ciemnienie skóry.
Zaburzeń hormonalnych jest znacznie więcej, a ich objawy często są nietypowe i ogólnoustrojowe. Dlatego tak kluczowa jest staranna diagnostyka. Bazuje ona zwłaszcza na szczegółowych badaniach krwi oraz na USG narządów dokrewnych.
Zaburzenia hormonalne – leczenie
Zaburzenia hormonalne leczy się przede wszystkim farmakoterapią. Jeśli dany narząd produkuje zbyt mało hormonów, stosuje się ich substytuty, czyli hormony w tabletkach. Z kolei jeśli produkcja hormonów jest nadmierna, stosuje się lek osłabiający czynność nadaktywnego narządu. W zaburzeniach hormonalnych niezmiernie ważne jest codzienne, zdrowe postępowanie. Za pomocą diety, unikania stresu i używek, systematycznej aktywności fizycznej i równowagi życiowej można naprawdę w dużym stopniu ustabilizować gospodarkę hormonalną, co niekiedy pozwala odstawić lub zmniejszyć dawki leków.
Polecane produkty:
|
Kwas hialuronowy bioalgi
Kwas hialuronowy bioalgi to naturalny produkt z fermentacji roślinnej, dzięki czemu biodostępność jest na bardzo wysokim poziomie. Kwas hialuronowy działa głównie na takie struktury jak włosy, skóra, oczy, stawy, dziąsła ... Zobacz więcej... |
|
Kolagen naturalny bioalgi
Kolagen do picia to naturalny produkt z opatentowaną formułą Peptiplus® hydrolizowanego kolagenu. Dzięki temu jest bardzo wysokiej wchłanialności. Wzmacnia zęby, kości, ... Zobacz więcej... |
Bibliografia
- Szczeklik A., Choroby wewnętrzne, Wydawnictwo Medycyna Rodzinna, Kraków 2006.
- Dereziński M., Przeorski K., Kliniec K., Mendowski M., Zuziak P., Zmiany hormonalne w przebiegu choroby otyłościowej, Medycyna Środowiskowa – Environmental Medicine 2023, Tom 26, Nr 1-2, 20-25.
