Alergia to nieprawidłowa reakcja układu immunologicznego organizmu na bodźce, które w normalnych warunkach nie są szkodliwe. Takie bodźce nazywa się alergenami i mogą one wnikać do ustroju różnymi drogami (pokarmową, skórną, oddechową). Wciąż nie do końca wiadomo, dlaczego niektóre alergeny dla pewnych osób są szkodliwe i wzbudzają nadmierną odpowiedź układu odpornościowego, podczas gdy dla innych są całkowicie neutralne. Diagnostyką i leczeniem alergii zajmuje się lekarz alergolog.
Przyczyny alergii
Tak naprawdę wiele substancji naturalnie znajdujących się w środowisku może powodować uczulenie, czyli alergię. Alergeny dzieli się ze względu na drogę wniknięcia do organizmu na wziewne, pokarmowe i kontaktowe. Alergeny wziewne wznoszą się w powietrzu i wraz z nim dostają się do dróg oddechowych lub bezpośrednio działają na odsłoniętą skórę. Ekspozycja na alergeny pokarmowe zachodzi drogą układu pokarmowego, czyli w momencie spożywania pokarmów lub picia napojów. Szczególnym rodzajem alergii jest alergia na leki.
Do powszechnych środowiskowych alergenów wziewnych należą pyłki roślin, roztocza kurzu domowego i naskórek (sierść) zwierząt. Z kolei najczęstsze alergeny pokarmowe stanowią:
- białko mleka;
- jaja;
- ryby;
- owoce morza;
- orzechy;
- różne owoce i warzywa.
Niektóre z alergenów pokarmowych, takie jak orzeszki arachidowe i owoce morza mogą wywoływać u alergików uogólnione reakcje zagrażające życiu, z utratą przytomności, zaburzeniami krążenia i oddychania. Osobną i odmienną grupę stanowią alergeny kontaktowe, do uczulenia dochodzi wskutek bezpośredniego kontaktu skóry z nimi. Najczęstszymi alergenami kontaktowymi są metale, substancje zapachowe, konserwanty, barwniki. Najczęściej na całym świecie obserwuje się alergię kontaktową właśnie na nikiel.
Alergia – objawy
Obraz kliniczny alergii może być różnorodny. Wszystko zależy od tego, jaka jest to alergia (pokarmowa, wziewna, kontaktowa) oraz w jakim stopniu zaawansowania występuje u pacjenta. Dla przykładu typowe objawy alergii wziewnej to:
- świąd nosa, częste kichanie;
- drapanie w gardle, suchy kaszel;
- łzawienie oczu, zaczerwienienie spojówek;
- bóle głowy;
- wodnisty katar.
Z kolei dla alergii pokarmowej charakterystyczne są:
- bóle brzucha, dyskomfort po zjedzeniu określonych pokarmów;
- zaparcia lub biegunki;
- wzdęcia i gazy;
- ogólne złe samopoczucie;
- wymioty.
Alergia kontaktowa może objawiać się:
- zaczerwienieniem skóry w miejscu kontaktu jej z alergenem;
- świądem skóry;
- opuchnięciem skóry;
- odchodzeniem naskórka, pęcherzykami;
- pękaniem skóry;
- pieczeniem skóry.
Jednak nawet ta sama alergia może różnie wyglądać u poszczególnych osób. Dla przykładu lekka alergia na pyłki może skutkować tylko zaczerwienieniem spojówek i katarem, zaś ciężka może prowadzić do duszności, a nawet zagrażającego życiu wstrząsu anafilaktycznego.
Alergia – diagnostyka
W diagnostyce alergii kluczowe znaczenie ma starannie zebrany wywiad zdrowotny poparty badaniami alergicznymi. Złotym standardem są testy skórne, polegające na naniesieniu bezpośrednio na naskórek odpowiednich alergenów rozpuszczonych w roztworach wodnych. W testach skórnych punktowych krople alergenowe nakłuwa się, by alergen mógł przedostać się do organizmu, pozostawia się na 20 minut i po tym czasie sprawdza reakcję skóry. Przy testach śródskórnych alergeny wstrzykuje się płytko pod skórę, natomiast przy testach płatkowych alergeny są przyklejane na 24 godziny do skóry w formie płatków.
U pacjentów z zaawansowaną alergią, w której nawet niewielki kontakt z alergenem mógłby być niebezpieczny, raczej stosuje się badania krwi. Należy unikać natomiast diagnostyki na bazie biorezonansów bądź testów genetycznych, ponieważ nie znajdują one naukowego potwierdzenia i zgodnie z najnowszą wiedzą medyczną są nieskuteczne oraz niemiarodajne.
Alergia – leczenie
Przy alergii złotym standardem postępowania jest unikanie alergenów, czyli czynników wywołujących objawy. Może to być np. wykluczenie z diety orzechów, kupowanie wyłącznie złotej biżuterii zamiast z niklu, unikanie kontaktu z domowymi zwierzętami, częste ścieranie kurzu, by pozbyć się roztoczy z domu, unikanie spacerów po łąkach w okresie intensywnego pylenia. Jeśli dojdzie już do wystąpienia objawów lub gdy ich całkowite uniknięcie nie jest możliwe, lekarz zaleca stosowanie leków przeciwhistaminowych.
Jednak warto w przypadku niektórych rodzajów alergii rozważyć odczulanie, czyli immunoterapię swoistą. Metoda ta polega na podawaniu co kilka tygodni niewielkich dawek alergenu bezpośrednio do organizmu (zastrzyk w ramię), co ma na celu wywołanie odporności na te związki. Cały proces trwa jednak nawet 3 lata i pozwala na odczulenie się na maksymalnie 2 alergeny jednocześnie, najczęściej wziewne. Metoda jest refundowana przez NFZ i dostępna także prywatnie.
Polecane produkty:
|
Olej z czarnuszki bioalgi
W 100% naturalny produkt o wysokiej koncentracji składników odżywczych. Jest źródłem m.in. niezbędnych nienasyconych kwasów tłuszczowych, mikroelementów, witamin. Wykazuje działanie antygrzybiczne, przeciwwirusowe, antyalergiczne, przeciwzapalne, ... Zobacz więcej... |
Bibliografia
- Jahnz-Różyk K., Gajewski P., Kupczyk M., Alergologia. Podręcznik specjalistyczny, Wydawnictwo MP, Kraków 2024.
- Rey A., Chełmińska M., Ogólne zasady postępowania w chorobach alergicznych w praktyce lekarza rodzinnego, Forum Medycyny Rodzinnej 2019, Tom 13, nr 4, 170-175.
