Małe afty Mikulicza to najczęściej występująca postać nawracających aft jamy ustnej, określana również mianem aft małych. Są to niewielkie, powierzchowne owrzodzenia błony śluzowej, które mimo łagodnego charakteru mogą powodować znaczny dyskomfort podczas jedzenia, picia, mówienia oraz codziennej higieny jamy ustnej. Zmianom tym często towarzyszy ból, pieczenie i nadwrażliwość okolicznych tkanek. W przeciwieństwie do dużych aft Suttona, małe afty Mikulicza zazwyczaj goją się samoistnie w ciągu kilkunastu dni i nie pozostawiają blizn. Poznanie ich przyczyn, objawów oraz dostępnych metod leczenia pozwala skuteczniej ograniczać dolegliwości i zmniejszać ryzyko nawrotów problemu.
Małe afty Mikulicza – objawy i przebieg
Małe afty Mikulicza występują zdecydowanie najczęściej spośród wszystkich typów aft (stanowią nawet do 85% wszystkich przypadków). Wyróżniają się powstawaniem nadżerek o średnicy mniejszej niż 1 cm, zazwyczaj w liczbie 1-5. Zmiany te umiejscawiają się na nierogowaciejącej, ruchomej błonie śluzowej jamy ustnej (wargi, policzki, przedsionek jamy ustnej, podniebienie miękkie, boczne i brzuszne powierzchnie języka, dno jamy ustnej).
Goją się w ciągu 5-14 dni bez pozostawienia blizny, przeciwnie do dużych aft Suttona, które goją się nawet do 6 tygodni i pozostawiają po sobie blizny. Powiększenie okolicznych węzłów chłonnych pojawia się rzadko, nie występują też z reguły objawy ogólnoustrojowe. Przebieg uznaje się za łagodny w większości przypadków.
Małe afty Mikulicza – przyczyny
Etiologia schorzenia pozostaje nieznana, choć na przestrzeni lat udało się wyróżnić czynniki ryzyka małych aft Mikulicza. Wykazano, że znacznie częściej rozwijają się przy następujących okolicznościach:
- przewlekły stres;
- urazy mechaniczne błon śluzowych jamy ustnej – ciągłe przygryzanie warg i policzków, noszenie stałego aparatu na zęby lub źle dopasowanego uzupełnienia protetycznego, oparzenia zbyt gorącymi pokarmami i napojami;
- infekcje bakteryjne i wirusowe – zarówno ogólnoustrojowe, jak i miejscowe, dotyczące jamy ustnej;
- zaburzenia hormonalne;
- alergie pokarmowe;
- choroby przewodu pokarmowego takie jak celiakia (glutenozależna choroba trzewna), choroba Leśniowskiego-Crohna czy wrzodziejące zapalenie jelita grubego;
- niedobory kwasu foliowego, żelaza, ferrytyny, witaminy B12.
Występowaniu aft przypisuje się ponadto podłoże genetyczne, związane z dziedziczeniem polimorfizmów genowych kodujących cytokiny prozapalne, które biorą udział w powstawaniu wykwitów. Jest to tym bardziej prawdopodobne, że w badaniach epidemiologicznych rodzinne występowanie nawracających aft stwierdzono u blisko 40% pacjentów.
Małe afty Mikulicza – leczenie
Nie ma jednego algorytmu postępowania w leczeniu małych aft Mikulicza. Wszystko zależy głównie od tego, co je spowodowało. Wdraża się indywidualnie dobrane leczenie przyczynowe. Na wstępie powinno się zawsze wyeliminować czynniki drażniące błonę śluzową (np. należy sprawdzić przyleganie uzupełnień protetycznych, parafunkcje, skontrolować metodę szczotkowania zębów itd.). Z diety eliminuje się pokarmy kwaśne, ostre i bardzo gorące, ponieważ podrażniają śluzówkę jamy ustnej, nasilają dolegliwości i predysponują do powstawania kolejnych aft. Przy chorobie aftowej należy każdego dnia szczególnie dbać o kondycję jamy ustnej.
Zobacz również: Zdrowie jamy ustnej.
W przypadku aft o przebiegu łagodnym znaczenie ma leczenie miejscowe opierające się na stosowaniu preparatów przyspieszających gojenie, przeciwzapalnych i przeciwbólowych. Można otrzymać je w każdej aptece bez recepty, a leki te występują w postaci żeli, sprayów i płukanek. Wyjątkowo korzystnym rozwiązaniem są wszelkie preparaty, które po nałożeniu wykazują zdolność do tworzenia cienkiej powłoki ochronnej. Przed nałożeniem preparatu należy delikatnie osuszyć chorobowo zmienione miejsce.
Polecane produkty:
|
Olej z czarnuszki bioalgi
W 100% naturalny produkt o wysokiej koncentracji składników odżywczych. Jest źródłem m.in. niezbędnych nienasyconych kwasów tłuszczowych, mikroelementów, witamin. Wykazuje działanie antygrzybiczne, przeciwwirusowe, antyalergiczne, przeciwzapalne, ... Zobacz więcej... |
Bibliografia
- Krawiecka E., Występowanie nawracającego aftowego zapalenia jamy ustnej w aspekcie chorób ogólnoustrojowych oraz niedoborów żelaza, witaminy B12 i witaminy D, Poznań 2017.
- Szeląg N., Afty – występowanie i leczenie, Asysta Dentystyczna, 3/2017.
- Tyszkiewicz I., Kozłowski Z., Współczesne poglądy na temat leczenia aft nawracających – przegląd piśmiennictwa, Dental Forum, 1/2015.
