Dlaczego zęby się kruszą i jak temu przeciwdziałać? To pytanie pada dość często, ponieważ kruszenie się zębów jest problemem, który może dotyczyć osób w różnym wieku. Przyczyn takiego stanu może być wiele, od próchnicy i urazów mechanicznych po zgrzytanie zębami, erozję szkliwa czy zaburzenia mineralizacji twardych tkanek zęba. Ich rozpoznanie ma kluczowe znaczenie dla wdrożenia odpowiedniego leczenia oraz działań profilaktycznych, które pomagają ograniczyć ryzyko dalszego uszkadzania zębów.
Dlaczego zęby się kruszą?
Kruszenie się zębów może mieć wiele przyczyn, a nierzadko nakładają się one na siebie, tworząc złożony patomechanizm. Możliwe przyczyny są następujące:
- zaawansowana próchnica zębów – bakterie próchnicotwórcze osłabiają szkliwo (najtwardszą tkankę w ciele człowieka), przedostając się aż do miazgi zęba i wywołując bardzo silny ból oraz szereg innych uciążliwych dolegliwości. Gdy w szkliwie tworzą się ubytki, cały ząb osłabia się na tyle, że fragmenty jego korony mogą po prostu odpadać;
- bruksizm, czyli patologiczne zaciskanie zębów i zgrzytanie nimi – ma podłoże najczęściej psychogenne. Pacjent nie do końca radzi sobie ze stresem, ma charakter analizujący wszelkie problemy, zmaga się z nadmiernym lękiem czy fobiami. Zaciskanie zębów najpierw prowadzi do uszkodzenia powierzchni stycznych, po czym osłabia całą koronę zębową, która ostatecznie może się nawet kruszyć;
- znacznych rozmiarów uzupełnienie stomatologiczne – jeśli ubytek zęba jest zbyt duży, a mimo tego lekarz zastosuje wyłącznie plombę, pozostałe fragmenty szkliwa budującego koronę zęba nie wytrzymują sił zgryzowych i zaczynają pękać, kruszyć się. Często ząb z bardzo dużymi ubytkami nie wymaga plombowania, lecz odbudowy protetycznej;
- urazy mechaniczne – zdarza się, że ząb ukruszy się w momencie niefortunnego odgryzienia kawałka bardzo twardego pokarmu lub w trakcie uderzenia się w twarz, np. podczas bójki lub wypadku komunikacyjnego;
- erozja szkliwa – częsty kontakt z kwasami (napoje gazowane, energetyki, choroba refluksowa, częste wymioty) osłabia szkliwo;
- suchość w ustach, zespół Sjogrena – ślina chroni zęby, a jej niedobór zwiększa ryzyko uszkodzeń i próchnicy.
Znacznie rzadziej kruszenie się zębów może być związane z niedoborami składników odżywczych. Dotyczy to zwłaszcza sytuacji gdy utrzymują się przez dłuższy czas i wpływają na mineralizację twardych tkanek zęba. W krajach rozwiniętych ciężkie niedobory występują jednak stosunkowo rzadko i dotyczą najczęściej osób z chorobami przewlekłymi, zaburzeniami wchłaniania lub niewłaściwie zbilansowaną dietą. Warto również pamiętać, że wraz z wiekiem zęby ulegają naturalnemu zużyciu. Wieloletnie działanie sił żucia, ścieranie szkliwa oraz mikrouszkodzenia sprawiają, że mogą być bardziej podatne na pęknięcia i kruszenie.
Dlaczego zęby się kruszą u dziecka?
W przypadku dzieci, gdy organizm jest jeszcze młody i silny, zęby kruszą się najczęściej w związku z chorobą próchnicową. Może to dotyczyć zarówno zębów mlecznych, jak i świeżo wyrzniętych zębów stałych. Podkreśla się, że nieleczona próchnica mleczaków dość szybko przedostaje się na zęby stałe. Błędnym argumentem rodziców jest więc niekiedy czekanie, aż zęby mleczne zajęte próchnicą wypadną, a ewentualne leczenie skupi się dopiero na zębach stałych. Tym bardziej że próchnica i kruszenie się mleczaków również powoduje ból. Zęby te także są unerwione, podobnie jak zęby stałe.
Kruszenie się zębów – leczenie
Kruszenie się zębów leczy się zawsze przyczynowo. Możliwe formy leczenia mogą więc prezentować się następująco:
- zaawansowana próchnica zębów – zależnie od stopnia jej zaawansowania: oczyszczenie ubytków, wypełnienie ich plombami, ewentualnie odbudowa protetyczna, leczenie kanałowe lub ekstrakcja zęba w skrajnych przypadkach;
- bruksizm – systematyczna praca z psychoterapeutą, noszenie ochronnych szyn zgryzowych na noc, aby nie ścierać zębów. Objawowo zastosowanie znajdują masaże mięśni żwaczy i praca manualna ze stawami skroniowo-żuchwowymi;
- erozja szkliwa – modyfikacja diety, zmiana pasty do zębów na taką z dodatkiem fluoru, który wzmacnia szkliwo;
- zespół Sjogrena – przez wzgląd na brak możliwości leczenia przyczynowego, objawowe stosowanie sprayów, żeli i substytutów śliny, częste picie wody, systematyczna fluoryzacja zębów i szczególne dbanie o higienę jamy ustnej, w tym stosowanie szczoteczek do zębów z odpowiednim włosiem.
W wielu przypadkach ryzyko kruszenia się zębów można ograniczyć poprzez odpowiednią higienę jamy ustnej, regularne, kontrolne wizyty u stomatologa oraz szybkie leczenie próchnicy i innych chorób zębów. Nie należy bagatelizować nawet niewielkich uszkodzeń, ponieważ z czasem mogą się one powiększać i prowadzić do konieczności bardziej rozległego leczenia.
Polecane produkty:
|
Kolagen naturalny bioalgi
Kolagen do picia to naturalny produkt z opatentowaną formułą Peptiplus® hydrolizowanego kolagenu. Dzięki temu jest bardzo wysokiej wchłanialności. Wzmacnia zęby, kości, ... Zobacz więcej... |
Bibliografia
- Skurska A., Dolińska E., Załęska P., Podlewski Ł., Pietruska M., Pietruski J., Etiologia recesji – przegląd piśmiennictwa, e-Dentico, 5/2016.
- Kaczmarek U., Harłukowicz K., Częstość i uwarunkowania występowania erozji zębów w wieku rozwojowym, Nowa Stomatologia, 2/2014.
- Mielczarek A., Bołtacz-Rzepkowska E., Bagińska J., Chałas R., Kwiatkowska A., Hajdo A., Marcinkowska-Ziemak M., Próchnica zębów – zalecenia profilaktyczne i terapeutyczne. Stanowisko grupy roboczej Polskiego Oddziału Sojuszu dla Przyszłości Wolnej od Próchnicy (ACFF) ds. zapobiegania próchnicy w populacji osób dorosłych, Nowa Stomatol 2017; 22(2): 89-96.
