Niedrożność ślinianek to stan patologiczny, w którym upośledzone lub całkowicie zablokowane jest odpływanie śliny z gruczołu ślinowego (ślinianki) do jamy ustnej. Może dotyczyć ślinianki przyusznej, podżuchwowej lub podjęzykowej. Zastój śliny powoduje ból i obrzęk, a niekiedy prowadzi do wtórnego zapalenia lub zakażenia. Problem warto skonsultować ze stomatologiem, ewentualnie z lekarzem rodzinnym, który w razie potrzeby przekieruje do konkretnego specjalisty.
Niedrożność ślinianek – przyczyny
Do niedrożności ślinianek dochodzi w momencie, gdy gęsta substancja lub ciało stałe zablokują ujście przewodu ślinowego. Może to być blokada częściowa bądź całkowita. Najczęściej problem ten dotyczy ślinianki podżuchwowej, rzadziej przyusznej. Objawy są na tyle nieprzyjemne, że pacjent raczej szybko szuka pomocy lekarskiej. Możliwe przyczyny takiej niedrożności są następujące:
- kamica ślinianek – złogi mineralne blokują przewód wyprowadzający ślinę;
- strukturalne zwężenie przewodu ślinowego – może wynikać z przewlekłego stanu zapalnego, bliznowacenia, urazu lub wcześniejszych zabiegów;
- zapalenie ślinianki – wskutek infekcji bakteryjnej lub infekcji wirusowej;
- bardzo gęsta ślina – tworzy czopy śluzowe, które mogą blokować przewody ślinowe;
- ucisk przez zmianę w obrębie gruczołu lub przewodu – może to być np. guz lub torbiel (jest to jednak rzadsza przyczyna).
Zdecydowanie najczęściej obserwujemy kamicę ślinianek lub zapalenie ślinianek.
Niedrożność ślinianek – objawy
Dokładny obraz kliniczny zależy w dużej mierze od tego, co spowodowało niedrożność ślinianek. Dla przykładu w przebiegu infekcji ślinianek często występują:
- tkliwość;
- zaczerwienienie;
- gorączka;
- nieprzyjemny smak w ustach.
Mogą rozwijać się też objawy ogólnoustrojowe, takie jak złe samopoczucie, dreszcze, osłabienie. Przy infekcjach bakteryjnych charakterystyczne jest zwłaszcza powiększenie szyjnych węzłów chłonnych. Z kolei przy kamicy ślinianek klasyczny objaw to ból i obrzęk nasilające się podczas jedzenia, w szczególności kwaśnych pokarmów. Wszystko, co stymuluje produkcję śliny, będzie wywoływać niekomfortowe doznania, ponieważ będzie się ona gromadzić w śliniance, a nie będzie mogła z niej ujść.
Diagnostyka niedrożności ślinianek
Wstępem diagnostycznym jest wywiad zdrowotny i opisanie przez pacjenta odczuwanych objawów. Za niedrożnością ślinianek przemawia zwłaszcza nasilanie się dolegliwości podczas spożywania pokarmów. Charakterystyczna jest też tkliwość ślinianek, co lekarz może stwierdzić podczas badania palpacyjnego. Powinien ocenić wielkość i symetrię ślinianek, ich reakcję na docisk, ewentualne zaczerwienienia i guzki w ich obrębie, a także ilość i wygląd wydzielanej śliny.
Złotym standardem diagnostycznym przy niedrożności ślinianek jest jednak USG ślinianek. Pozwala wykryć kamienie ślinowe, poszerzenie przewodu, cechy zapalenia, ropień oraz zmiany ogniskowe. Jest nieinwazyjne i nie wykorzystuje promieniowania jonizującego. Bardzo małe złogi lub niektóre zwężenia mogą być niewidoczne. Wówczas lekarz może podjąć decyzję o wykonaniu tomografii komputerowej.
Jeszcze innym badaniem jest sialendoskopia, która polega na wprowadzeniu cienkiego endoskopu do przewodu ślinowego. Pozwala bezpośrednio obejrzeć jego wnętrze i wykryć kamienie, zwężenia lub blizny. W wielu przypadkach umożliwia jednocześnie leczenie, np. usunięcie złogu.
Niedrożność ślinianek – leczenie
Leczenie niedrożności ślinianek powinno być przyczynowe. Przy bakteryjnym zapaleniu ślinianek stosuje się antybiotyki, przy zapaleniu wirusowym leki przeciwwirusowe i domowe metody wzmacniające odporność, zaś przy kamieniach ślinowych początkowo można stosować masaż ślinianek, jednak przy większych zmianach konieczne bywa wyłuszczenie kamieni ślinowych. Doraźnie stosować można ciepłe okłady i można pić dużo wody, co często łagodzi intensywność objawów.
Polecane produkty:
|
Kolagen naturalny bioalgi
Kolagen do picia to naturalny produkt z opatentowaną formułą Peptiplus® hydrolizowanego kolagenu. Dzięki temu jest bardzo wysokiej wchłanialności. Wzmacnia zęby, kości, ... Zobacz więcej... |
|
Kwas hialuronowy bioalgi
Kwas hialuronowy bioalgi to naturalny produkt z fermentacji roślinnej, dzięki czemu biodostępność jest na bardzo wysokim poziomie. Kwas hialuronowy działa głównie na takie struktury jak włosy, skóra, oczy, stawy, dziąsła ... Zobacz więcej... |
Bibliografia
- Kozłowski K., Filipowicz J., Paprocki S., Adamska P., Starzyńska A., Choroby ślinianek. Część 1. Infekcje bakteryjne, Forum Medycyny Rodzinnej 2020, Tom 14, nr 6, 281-288.
- Fryc J., Sierakowski S., Zespół Sjögrena – aktualne spojrzenie na kryteria klasyfikacyjne i wskaźniki aktywności procesu chorobowego, Reumatologia 2010; 48, 6: 436-441.
- Kopeć T., Szyfter W., Wierzbicka M., Młodkowska M., Kałużny J., Sialoendoskopia w leczeniu kamicy ślinianek – doświadczenia własne na podstawie 95 przypadków, Otorynolaryngologia Polska, 4/2012.
