Zapalenie ślinianek to stan zapalny gruczołów produkujących ślinę, które lokalizują się w jamie ustnej. Może dotyczyć ślinianek przyusznych (przed uszami), ślinianek podżuchwowych (pod żuchwą) lub ślinianek podjęzykowych (pod językiem). Problem wymaga leczenia, ponieważ w innym razie może prowadzić do nawracających infekcji gardła i górnych dróg oddechowych, przewlekłego bólu czy trudności w jedzeniu i mowie.
Zapalenie ślinianek – przyczyny
Ślinianki są gruczołami wydzielania zewnętrznego, które odpowiadają za produkcję śliny. Znajdują się w jamie ustnej każdego człowieka, przy czym ich aktywność wzrasta w określonych sytuacjach, np. podczas głodu na widok jedzenia, podczas żucia gumy lub spożywania kwaśnego pokarmu. Wyróżnia się duże oraz małe gruczoły ślinowe. Do dużych gruczołów należą:
- ślinianki przyuszne;
- ślinianki podżuchwowe;
- ślinianki podjęzykowe.
Natomiast do małych należą:
- gruczoły wargowe;
- gruczoły policzkowe;
- gruczoły podniebienne;
- gruczoły migdałkowe (Webera);
- gruczoły zatrzonowcowe (Carmalta);
- gruczoły językowe przednie (Blandina-Nuhna);
- gruczoły językowe von Ebnera;
- gruczoły językowe tylne.
W niektórych sytuacjach może niestety dojść do zapalenia ślinianek.
Najczęściej diagnozuje się wirusowe lub bakteryjne zapalenie ślinianek, czyli takie, które jest związane z infekcją. Do czynników predysponujących zalicza się:
- zwężenie przewodu wyprowadzającego gruczołu ślinowego;
- choroby autoimmunologiczne;
- niedożywienie;
- kamicę ślinianek;
- złą higienę jamy ustnej;
- traumatyzację błony śluzowej policzka (źle dopasowane uzupełnienia protetyczne, ostre brzegi zębów);
- przyjmowanie niektórych leków, jako ich działanie niepożądane – np. diuretyki, leki antycholinergiczne, leki antyhistaminowe, leki trójcykliczne, leki przeciwdepresyjne, beta-adrenolityki, inhibitory monoaminooksydazy, barbiturany, większość neuroleptyków;
- stan po radioterapii w obrębie głowy i szyi.
Bakterie i wirusy są najpowszechniejszą przyczyną ostrego zapalenia ślinianek. W przebiegu nawet do 90% zakażeń ślinianek najczęściej izoluje się bakterie Staphylococcus aureus. Pozostałymi patogenami są paciorkowce z grupy viridans, Enterobacteriaceae, a także Haemophilus influenzae. Zapalenie ślinianek może występować u pacjentów w każdym wieku, ale częściej dotyka osoby po 60. roku życia. Chociaż każdy gruczoł ślinowy może być objęty zakażeniem bakteryjnym, uważa się, że najbardziej podatna na infekcje jest ślinianka przyuszna.
Zapalenie ślinianek – objawy
Dokładny obraz kliniczny zależy od tego, czy zapalenie ślinianek jest bakteryjne czy wirusowe, a także czy ma charakter ostry czy przewlekły. Przykładowo przy ostrym zapaleniu ślinianek pacjenci najczęściej zgłaszają się do lekarza z jednostronnym obrzękiem policzka, okolicy kąta żuchwy lub okolicy podżuchwowej. Zwłaszcza przy infekcji bakteryjnej mogą się pojawić objawy ogólne, takie jak:
- gorączka;
- dreszcze;
- złe samopoczucie;
- szczękościsk;
- zaburzenia połykania;
- powiększenie węzłów chłonnych;
- odwodnienie z suchością błony śluzowej jamy ustnej.
Ujście przewodu ślinowego może być zaczerwienione i powiększone, zaś objawy nasilają się podczas ucisku ślinianki palcem.
Z kolei przy przewlekłym zapaleniu ślinianek objawy mogą utrzymywać się przez tygodnie lub miesiące, okresowo ustępować i powracać. Często towarzyszą temu dodatkowo:
- suchość w jamie ustnej;
- problem w przełykaniu kęsów pokarmowych;
- uczucie napięcia w okolicy zapalonego gruczołu ślinowego.
Diagnostyka zapalenia ślinianek
Złotym standardem diagnostycznym przy zapaleniu ślinianek jest ich USG. Pozwala wykryć ewentualny kamień ślinowy, poszerzenie przewodu, obrzęk gruczołu, ropień lub inną zmianę. Jeśli z przewodu ślinowego wydobywa się ropa, lekarz może pobrać próbkę do badania mikrobiologicznego, aby ustalić, jakie bakterie wywołują zakażenie. Morfologia i oznaczenie poziomu CRP mogą być przydatne przy podejrzeniu zakażenia lub silnego stanu zapalnego, a także w sytuacjach, gdy stan zapalny nie zmniejsza się pomimo zastosowanego leczenia. Badania krwi nie są konieczne w każdym przypadku.
Zapalenie ślinianek – leczenie
Leczenie zapalenia ślinianek powinno przede wszystkim usunąć przyczynę problemu. Tak więc jeśli pojawia się na tle infekcji bakteryjnej, lekarz przepisuje antybiotyk. Jeśli przyczyną było wirusowe zapalenie, najczęściej stosuje się leczenie objawowe (antybiotyki nie działają na wirusy). W przypadku kamienia ślinowego czasem udaje się go wydalić samoistnie. Jeśli blokuje przewód, może być potrzebna sialendoskopia lub zabieg usunięcia.
Zobacz również: Wyłuszczenie kamienia z przewodu ślinianki.
Objawowo należy natomiast dbać o higienę jamy ustnej, wysoki poziom nawodnienia organizmu, stosowanie substytutów śliny (przy jej zmniejszonym wydzielaniu) oraz delikatne masaże ślinianek (zwłaszcza gdy podłożem jest zalegający w przewodzie ślinowym kamień).
Polecane produkty:
|
Olej z czarnuszki bioalgi
W 100% naturalny produkt o wysokiej koncentracji składników odżywczych. Jest źródłem m.in. niezbędnych nienasyconych kwasów tłuszczowych, mikroelementów, witamin. Wykazuje działanie antygrzybiczne, przeciwwirusowe, antyalergiczne, przeciwzapalne, ... Zobacz więcej... |
Bibliografia
- Nyckowska J., Chęciński P., Osuch-Wójcikiewicz E., Bruzgielewicz A., Szwedowicz P., Wojas O., Brzeziński R., Ropień ślinianki przyusznej, Otorynolaryngologia Polska, 2/2009.
- Kozłowski K., Filipowicz J., Paprocki S., Adamska P., Starzyńska A., Choroby ślinianek. Część 1. Infekcje bakteryjne, Forum Medycyny Rodzinnej 2020, Tom 14, nr 6, 281-288.
