Kamień ślinowy to niewielkich rozmiarów, twardy złóg mineralny, który tworzy się w gruczole ślinowym lub w przewodzie, którym ślina przepływa do jamy ustnej. Daje uciążliwe objawy takie jak ból pod językiem czy nieprzyjemny posmak w ustach. W większości przypadków można pozbyć się go domowymi, zachowawczymi metodami. W niektórych sytuacjach konieczne jest jednak leczenie stomatologiczne lub chirurgiczne.
Kamień ślinowy – przyczyny
Kamień ślinowy jest jednostką chorobową, która dotyczy nawet 1% populacji. Może obejmować wszystkie rodzaje gruczołów z różną częstotliwością, najczęściej jednak występuje w śliniankach podżuchwowych (do 90% przypadków). Znacznie rzadziej złogi kamienne pojawiają się w śliniankach przyusznych, natomiast sporadycznie w podjęzykowych i w małych gruczołach. Czynniki etiologiczne kamicy ślinianek dzieli się na 2 grupy:
- Spowodowane zaburzonym przepływem śliny (uwarunkowania anatomiczne, zwężenia pozapalne przewodu wyprowadzającego).
- Związane ze składem wydzieliny (śluzowy charakter śliny, zasadowy odczyn, obecność jonów wapnia, węglanów i fosforanów).
Kamień ślinowy powstaje na bazie substancji organicznej np. złuszczonych komórek nabłonka, które stanowią jego bazę. Na nim odkładają się związki nieorganiczne, głównie w postaci hydroksyapatytów, tworząc kolejne warstwy i powodując powiększanie się złogu. Proces ten jest powolny i długotrwały. Szacuje się, że kamień powiększa się w tempie 1-1,5 mm rocznie. Kształt złogu jest z reguły opływowy: owalny, okrągły lub podłużny, dopiero przy znacznych rozmiarach bywa nieregularny, co może powodować zastój przepływu śliny.
Kamień ślinowy – objawy
Charakterystyczne objawy kamienia ślinowego mogą być następujące:
- ból podczas jedzenia – zwłaszcza przy pierwszych kęsach. Ból może być zarówno ostry, jak i rozpierający;
- obrzęk pod żuchwą – po jednej stronie, czasem również pod językiem lub na policzku przed uchem;
- nawracający obrzęk – pojawia się przy posiłku i może stopniowo ustępować po jego zakończeniu;
- twarda kulka pod językiem – czasami można wyczuć lub zobaczyć sam kamień;
- uczucie suchości w ustach – gdy odpływ śliny jest utrudniony;
- nieprzyjemny smak w ustach – zwłaszcza jeśli dojdzie do zakażenia;
- tkliwość – przy dotykaniu okolicy gruczołu ślinowego.
Do lekarza należy udać się natychmiast, gdy rozwinie się gorączka, znaczne powiększenie okolicznych węzłów chłonnych lub samych ślinianek oraz gdy z okolic kamienia zacznie wydobywać się ropa. Silny ból także powinien być szybko skonsultowany ze specjalistą.
Diagnostyka kamienia ślinowego
Rozpoznanie kamicy ślinowej ustala się na podstawie szczegółowego wywiadu zdrowotnego, badania palpacyjnego oraz radiologicznego. Kamienie ślinianek podżuchwowych można z dobrą dokładnością uwidocznić na pantomogramach, klasycznych zdjęciach RTG w projekcji zgryzowej dolnej oraz skośno-bocznej żuchwy. Rzadziej jest konieczne wykonanie tomografii komputerowej. W przypadku kamieni bezcieniowych przeprowadza się badanie USG lub sialografię.
Zobacz również: Kamienie migdałkowe.
Kamień ślinowy – leczenie
W większości bezobjawowych, skąpoobjawowych i niewielkich kamieni ślinowych możliwe jest leczenie domowe. Sprawdzone i skuteczne metody obejmują między innymi:
- żucie gumy bez cukru – pobudza ona wydzielanie śliny i może przyspieszyć usuwanie kamienia;
- stosowanie ciepłych okładów na 10 minut kilkukrotnie w ciągu dnia, najlepiej przykładając termofor pod żuchwę (nie wkładamy go bezpośrednio do jamy ustnej, działanie odbywa się przez skórę);
- regularne picie wody, aby zapobiegać odwodnieniu i wspierać prawidłowe wydzielanie śliny;
- delikatne masaże okolicy ślinianek w kierunku ujścia gruczołów ślinowych.
Jeśli wymagane jest leczenie profesjonalne, powszechną metodą operacyjną jest usunięcie złogu poprzez nacięcie tkanek dna jamy ustnej i przewodu ślinianki skalpelem oraz wyłuszczenie kamienia. Ten typ zabiegu wymaga drenażu przewodu w celu zapobiegania niepożądanym zrostom.
Polecane produkty:
|
Kolagen naturalny bioalgi
Kolagen do picia to naturalny produkt z opatentowaną formułą Peptiplus® hydrolizowanego kolagenu. Dzięki temu jest bardzo wysokiej wchłanialności. Wzmacnia zęby, kości, ... Zobacz więcej... |
|
Kwas hialuronowy bioalgi
Kwas hialuronowy bioalgi to naturalny produkt z fermentacji roślinnej, dzięki czemu biodostępność jest na bardzo wysokim poziomie. Kwas hialuronowy działa głównie na takie struktury jak włosy, skóra, oczy, stawy, dziąsła ... Zobacz więcej... |
Bibliografia
- Stelmach R., Badania nad lokalizacją, składem chemicznym i budową kamieni ślinowych, Łódź 2018.
- Waśkowska J., Koszowski R., Pająk J., Wąsek A., Nietypowy kształt kamienia ślinowego – opis przypadku, Dent. Med. Probl. 2005, 42, 1, 195-198.
- Ratajek-Gruda M., Grzejszczak M., Janas-Naze A., Duży kamień przewodu ślinianki podżuchwowej usunięty nożem elektrycznym, Journal of Education, Health and Sport. 2017;7(6):447-455.
