Afty nawrotowe są częstym schorzeniem błony śluzowej jamy ustnej. Szacuje się, że dotyczą nawet 20% populacji. Polegają na okresowym występowaniu pojedynczych i mnogich nadżerek lub owrzodzeń pokrytych włóknikowatym nalotem, otoczonych rąbkiem zapalnym. W medycynie wyróżnia się 3 podstawowe rodzaje aft nawrotowych. Zmiany mogą utrudniać spożywanie posiłków, picie, a nawet mówienie, powodując ból i znaczny dyskomfort. Choć zazwyczaj goją się samoistnie, mają skłonność do nawrotów, dlatego u wielu pacjentów stanowią przewlekły problem wymagający odpowiedniej diagnostyki i postępowania.
Afty nawrotowe – rodzaje i objawy
Wyróżnia się następujące rodzaje aft nawrotowych:
- małe afty Mikulicza – postać najczęstsza, stanowiąca nawet do 85% wszystkich przypadków. Charakteryzują się powstawaniem nadżerek o średnicy mniejszej niż 1 cm, zazwyczaj w liczbie 1-5. Zmiany widać na nierogowaciejącej, ruchomej błonie śluzowej jamy ustnej (wargi, policzki, przedsionek jamy ustnej, podniebienie miękkie, boczna i brzuszna powierzchnia języka, dno jamy ustnej). Gojenie następuje w ciągu 5-14 dni bez pozostawienia blizny. Raczej nie występują przy tym objawy dodatkowe;
- duże afty Suttona – postać cięższa, występująca u około 15% wszystkich pacjentów. W jej przebiegu pojawiają się zmiany o średnicy co najmniej 1 cm, zazwyczaj występujące w liczbie 1-5. Gojenie ich jest dłuższe, wynosi od 2 do nawet 6 tygodni. Po ich ustąpieniu mogą pojawiać się blizny, a nierzadko towarzyszy temu obrzęk szyjnych węzłów chłonnych lub gorączka. Owrzodzenia tego typu mogą ulec wtórnej infekcji bakteryjnej i/lub grzybiczej;
- afty opryszczkopodobne – występują najrzadziej, przeważnie u seniorów. W przebiegu tej postaci pojawiają się bardzo małe zmiany o średnicy 2-3 mm, rozsiane na większej powierzchni śluzówki.
Stomatolog oraz dermatolog bez problemu zdiagnozują afty nawrotowe oraz ustalą ich rodzaj, co ma istotne znaczenie dla dalszego procesu terapeutycznego.
Afty nawrotowe – przyczyny
Etiologia aft nawrotowych niestety wciąż pozostaje nie do końca wyjaśniona, pomimo wielu badań mających na celu jej ustalenie. Uważa się, że jest to choroba o podłożu wieloczynnikowym. U podłoża tego procesu leżą zaburzenia odpowiedzi odpornościowej wrodzonej oraz nabytej, a także czynniki genetyczne. Ryzyko występowania takich aft jest większe, jeśli w najbliższej rodzinie ktoś również się z nimi zmagał. Schorzenie to ma ponadto wiele cech wspólnych z wewnątrzustnymi zakażeniami wirusem opryszczki zwykłej (HSV), szczególne podobieństwo wykazują pierwotne opryszczkowe zapalenie jamy ustnej i dziąseł oraz afty opryszczkopodobne. Sugeruje się więc, że zakażenie wirusowe odgrywa dużą rolę w rozwoju aft nawrotowych.
Dodatkowo wyszczególniono choroby, w przebiegu których znacząco częściej dochodzi do rozwoju aft nawrotowych. Są nimi między innymi:
- cukrzyca;
- choroby jelit, w tym choroba Leśniowskiego-Crohna;
- celiakia;
- wrzodziejące zapalenie jelita grubego;
- zaburzenia odporności.
Afty nawrotowe – leczenie
Ze względu na nie do końca poznaną etiologię aft nawracających nie ma obecnie dostępnego leczenia przyczynowego tej choroby. Wszystkie dostępne terapie są objawowe i nie doprowadzają do całkowitej remisji. Na samym początku należy:
- zdiagnozować lub wykluczyć choroby przewlekłe – jeśli takie występują, należy dążyć do ich stabilizacji lub wyleczenia, najczęściej za pomocą modyfikacji stylu życia oraz indywidualnie dobranej farmakoterapii;
- wykonać badania krwi pod kątem niedoborów pokarmowych – zwłaszcza żelaza, ferrytyny, witaminy B12, kwasu foliowego, cynku i witaminy D. Jeśli wyjdą niedobory, należy zmodyfikować dietę i rozpocząć suplementację;
- upewnić się, że afty nawrotowe nie wiążą się z przyjmowaniem jakichkolwiek leków i że nie są ich skutkiem ubocznym – jeśli tak, leki warto zamienić na inne lub w miarę możliwości odstawić;
- zadbać o higienę jamy ustnej – mowa zarówno o codziennym szczotkowaniu zębów i nitkowaniu, jak i o corocznych higienizacjach zębów, w skład których wchodzą: piaskowanie, skaling, fluoryzacja zębów.
W celu łagodzenia objawów lekarz może zalecić stosowanie żeli i maści, które łagodzą podrażnienia oraz pieczenie związane z aftami.
Polecane produkty:
|
Kolagen naturalny bioalgi
Kolagen do picia to naturalny produkt z opatentowaną formułą Peptiplus® hydrolizowanego kolagenu. Dzięki temu jest bardzo wysokiej wchłanialności. Wzmacnia zęby, kości, ... Zobacz więcej... |
|
Kwas hialuronowy bioalgi
Kwas hialuronowy bioalgi to naturalny produkt z fermentacji roślinnej, dzięki czemu biodostępność jest na bardzo wysokim poziomie. Kwas hialuronowy działa głównie na takie struktury jak włosy, skóra, oczy, stawy, dziąsła ... Zobacz więcej... |
Bibliografia
- Krawiecka E., Występowanie nawracającego aftowego zapalenia jamy ustnej w aspekcie chorób ogólnoustrojowych oraz niedoborów żelaza, witaminy B12 i witaminy D, Poznań 2017.
- Tyszkiewicz I., Kozłowski Z., Współczesne poglądy na temat leczenia aft nawracających – przegląd piśmiennictwa, Dental Forum, 1/2015.
- Szymczak-Paluch M., Sieńko E., Kłosek S., Afty nawracające w praktyce lekarskiej, Dermatologia po Dyplomie, 2/2017.
