Węzły chłonne (łac. nodi lymphatici) to niewielkich rozmiarów struktury anatomiczne zaliczane do układu limfatycznego, które działają jak „filtry” dla limfy, czyli płynu krążącego w organizmie. Pomagają zwalczać infekcje i wychwytywać bakterie, wirusy czy nieprawidłowe komórki. Przeciwdziałają też obrzękom i oczyszczają organizm, także z czynników stanu zapalnego. W organizmie człowieka znajduje się około 500-700 węzłów chłonnych, zlokalizowanych m.in. w obrębie szyi, pach, klatki piersiowej, jamy brzusznej i pachwin. Ich powiększenie może być objawem toczącej się infekcji, choroby autoimmunologicznej lub choroby nowotworowej, dlatego stanowi istotny element diagnostyki wielu schorzeń.
Czym są węzły chłonne?
Układ limfatyczny (inaczej: układ chłonny), w którego naczyniach płynie limfa (chłonka), jest najmniej znanym ludzkości układem organizmu człowieka. Wiadomo jednak, że uzupełnia on działanie układu krwionośnego, jak również ma kluczowe znaczenie dla reakcji obronnych organizmu. Układ limfatyczny człowieka tworzą naczynia limfatyczne, a także narządy limfatyczne:
- śledziona;
- grasica;
- migdałki;
- węzły chłonne;
- grudki chłonne.
Zgodnie z definicją, węzły chłonne to narządy układu limfatycznego składające się z tkanki limfatycznej, wewnątrz której znajdują się komórki odpornościowe, w tym limfocyty. Ukierunkowują się one na zwalczanie patogenów chorobotwórczych, zatem odgrywają znaczącą rolę w odporności.
Budowa węzłów chłonnych
W budowie każdego węzła chłonnego wyszczególnić można następujące elementy:
- torebka łącznotkankowa – zewnętrzna warstwa otaczająca węzeł, która odpowiada nie tylko za jego kształt, ale i ochrania go przed czynnikami zewnętrznymi i wstrząsami mechanicznymi;
- zatoki chłonne – przestrzenie, przez które przepływa limfa. Tutaj także zachodzi jej filtracja;
- kora – zewnętrzna część węzła zawierająca grudki chłonne z limfocytami B odpowiedzialnymi za produkcję przeciwciał;
- strefa przykorowa – obszar bogaty w limfocyty T, które biorą udział w odpowiedzi immunologicznej;
- rdzeń – część wewnętrzna węzła chłonnego, która zawiera komórki odpornościowe i zatoki rdzenne.
Dodatkowo istotnym elementem anatomicznym każdego węzła chłonnego są naczynia limfatyczne doprowadzające i odprowadzające limfę.
Węzły chłonne – funkcje
Węzły chłonne znajdują się w ciele człowieka:
- wzdłuż naczyń limfatycznych na drodze przepływu krwi;
- w pobliżu wielu narządów wewnętrznych;
- tworzą skupiska m.in. w okolicach stawów;
- tworzą skupiska na granicy między głową a szyją, szyją a tułowiem oraz kończynami a tułowiem.
Przez węzły chłonne przepływa chłonka, czyli limfa. Przepływając przez te struktury, limfa transportuje limfocyty oraz inne komórki odpornościowe powstałe w szpiku kostnym. Węzły chłonne pełnią funkcję filtrów, ponieważ sprawnie wychwytują one obce i szkodliwe substancje znajdujące się w chłonce. Toksyny, pozostawione przez wyłapywane bakterie, wywołują stany zapalne i obrzęki węzłów chłonnych, co może potwierdzać toczącą się w organizmie infekcję lub chorobę.
Węzły chłonne w ciele człowieka
Do najważniejszych węzłów chłonnych w ciele człowieka zaliczamy następujące:
- węzły szyjne;
- węzły pachowe;
- węzły pachwinowe;
- węzły krezkowe w jamie brzusznej;
- węzły zauszne;
- węzły nadobojczykowe;
- węzły w śródpiersiu.
Zwłaszcza węzłów w klatce piersiowej i w jamie brzusznej nie widać gołym okiem, nawet jeśli są powiększone. Tutaj niezbędna jest diagnostyka obrazowa.
Powiększenie węzłów chłonnych
Powiększenie węzłów chłonnych bardzo często towarzyszy infekcjom, miejscowym i ogólnoustrojowym stanom zapalnym oraz chorobom ostrym i przewlekłym. Nie jest to charakterystyczny objaw dla konkretnej jednostki chorobowej, może wystąpić w wielu stanach patologicznych. Do grona możliwych przyczyn powiększenia węzłów chłonnych zaliczamy więc:
- infekcje – wirusowe, bakteryjne, grzybicze;
- choroby zapalne i autoimmunologiczne, np. sarkoidoza, RZS, toczeń rumieniowaty układowy;
- nowotwory i przerzuty nowotworowe;
- urazy wywołujące miejscowy stan zapalny.
Poza powiększeniem samych węzłów chłonnych zauważa się ich tkliwość i bolesność podczas dotyku i uciskania. Mogą też wystąpić objawy ogólnoustrojowe takie jak złe samopoczucie, gorączka i inne, zależnie od przyczyn problemu. Powiększenie węzłów chłonnych dobrze widać na USG, co jest złotym standardem diagnostycznym. Leczenie zawsze musi być przyczynowe.
Polecane produkty:
|
Spirulina 100% naturalna
Spirulina to naturalna alga, która uzupełnia niedobory witamin i minerałów. Jej zadaniem jest wzmocnienie organizmu i w naturalny sposób wspomaganie procesu jego oczyszczenia. Zobacz więcej... |
Bibliografia
- Szczeklik A., Choroby wewnętrzne, Wydawnictwo Medycyna Rodzinna, Kraków 2006.
- Bochenek A., Reicher M., Anatomia człowieka, repetytorium, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2012.
