Zatoki czołowe (łac. sinus frontales) to parzyste przestrzenie powietrzne zlokalizowane w kości czołowej, a więc w twarzoczaszce każdego człowieka. Bardzo często dochodzi do ich zapalenia, co wiąże się z nieprzyjemnymi objawami, takimi jak ból gałek ocznych, ból głowy czy problemy z oddychaniem. Diagnostyką i leczeniem problemów zatok czołowych zajmuje się lekarz otorynolaryngolog.
Zatoki czołowe – czym są?
Zatoki czołowe to parzyste przestrzenie powietrzne znajdujące się w kościach czaszki, a dokładniej w kości czołowej. Zatoka czołowa to należąca do zatok przynosowych powietrzna przestrzeń zazwyczaj ukształtowana obustronnie i składająca się z osobnych, niesymetrycznych, pneumatycznych jam przedzielonych pośrodkowo przegrodą. Tę strukturę kostną porównuje się do odcisków linii papilarnych, z uwagi na swoją unikalność, ponieważ różni się szerokością, wyglądem, liczbą i kształtem przegród i komór u każdego człowieka.
Zatoki czołowe dzielą się na lewą i prawą, jednak tylko w nielicznych przypadkach stanowią symetryczne przestrzenie pneumatyczne w strukturach kostnych. Po ukończeniu 20. roku życia, zatoki zyskują ostateczny kształt. Należy jednak wciąż podkreślać, że niektóre czynniki, takie jak nowotwory, złamania, ciężkie infekcje czy proces starzenia mogą modyfikować pierwotną anatomię omawianej struktury.
Budowa zatok czołowych
Pod względem budowy zatoki czołowe składają się ze ściany przedniej, tylnej i dolnej. Przednia ściana jest najgrubsza i tworzy okolice czoła. Ściana tylna oddziela zatokę od przedniego dołu czaszki i mózgu, jest przy tym najcieńsza. Z kolei ściana dolna stanowi część oczodołów. Pomiędzy obiema zatokami czołowymi znajduje się przegroda międzyzatokowa, często asymetryczna, jak wspomniano wcześniej.
Z punktu widzenia medycyny klinicznej istotną częścią anatomiczną zatok czołowych jest ujście. Każda zatoka czołowa przez przewód nosowo-czołowy uchodzi do przewodu nosowego środkowego. To miejsce, które łatwo się blokuje podczas infekcji lub obrzęku błony śluzowej, dając uciążliwe i nieprzyjemne dolegliwości. Wnętrze zatok jest wyścielone błoną śluzową, która produkuje śluz ogrzewający, nawilżający i oczyszczający powietrze.
Zatoki czołowe – funkcje
Zatoki czołowe, jako że są przestrzeniami pneumatycznymi (wypełnionymi powietrzem), znacząco zmniejszają ciężar całej głowy. Dzięki temu odcinek szyjny kręgosłupa dźwiga mniejsze ciężary i nie jest tak narażany na przeciążenia. Omawiane struktury odpowiadają ponadto za ogrzewanie i nawilżanie powietrza, częściową ochronę głowy przed urazami, a także za tworzenie barwy głosu wspólnie ze strunami głosowymi i budową krtani.
Zapalenie zatok czołowych
Zapalenie zatok czołowych przeważnie rozwija się po infekcji górnych dróg oddechowych lub przy zablokowaniu odpływu śluzu z zatok. Możliwe przyczyny obejmują też alergie, polipy w nosie, skrzywienie przegrody nosowej czy przewlekły obrzęk śluzówki nosa. Daje charakterystyczne objawy takie jak:
- ból lub ucisk w okolicy czoła;
- nasilenie bólu przy pochylaniu głowy;
- uczucie rozpierania nad brwiami;
- zatkany nos;
- wydzielina z nosa (często gęsta);
- osłabienie;
- niekiedy gorączka.
Przy łagodnym stanie zapalnym zatok czołowych podejmuje się leczenie zachowawcze, obejmujące między innymi płukanie jam nosa i zatok solą fizjologiczną, inhalacje, wysokie nawodnienie organizmu oraz odpoczynek. Dąży się do zwalczenia infekcji i złagodzenia występujących objawów. W bardziej zaawansowanych przypadkach można rozważyć sterydy podawane donosowo, wykazujące działanie mocno przeciwzapalnie.
Jednak w niektórych przypadkach konieczne jest leczenie chirurgiczne. Obejmować ono może na przykład korekcję przegrody nosowej lub usunięcie polipów nosa. Szczególną diagnostykę endoskopową wdraża się u pacjentów, u których zapalenia zatok czołowych lub nosowych są częste, nawracające lub przewlekłe, co oznacza, że trwają powyżej 12 tygodni.
Polecane produkty:
|
Olej z czarnuszki bioalgi
W 100% naturalny produkt o wysokiej koncentracji składników odżywczych. Jest źródłem m.in. niezbędnych nienasyconych kwasów tłuszczowych, mikroelementów, witamin. Wykazuje działanie antygrzybiczne, przeciwwirusowe, antyalergiczne, przeciwzapalne, ... Zobacz więcej... |
Bibliografia
- Bochenek A., Reicher M., Anatomia człowieka, repetytorium, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2012.
- Cugier A., Lorkiewicz-Muszynska D., Zmienność cech budowy zatoki czołowej we współczesnej populacji polskiej, 2017.
