Wał dziąsłowy (łac. alveolar ridge) to anatomiczna struktura występująca w obrębie jamy ustnej człowieka, zlokalizowana dokładnie na podniebieniu twardym. Stanowi bardzo ważne miejsce w logopedii i fonetyce, ponieważ odpowiada za prawidłową i wyraźną artykulację licznych głosek.
Wał dziąsłowy – anatomia
Wał dziąsłowy jest zgrubiałą częścią błony śluzowej pokrywającej wyrostki zębodołowe szczęki i żuchwy u noworodków i niemowląt, zanim jeszcze dojdzie do wyrznięcia się zębów mlecznych. W budowie anatomicznej wałów dziąsłowych wyróżnić można następujące elementy:
- podłoże kostne – składające się z wyrostków zębodołowych szczęki (w przypadku górnego łuku zębowego) i żuchwy (w przypadku dolnego łuku zębowego);
- błonę śluzową – pokrywa wał dziąsłowy, zbudowana jest z nabłonka wielowarstwowego płaskiego (częściowo rogowaciejącego) oraz z blaszki właściwej (tkanka łączna włóknista bogata w naczynia krwionośne);
- warstwę podśluzową – może być bardzo słabo zaznaczona lub nawet nieobecna. Jeśli występuje, odpowiada za wiązanie błony śluzowej z podłożem kostnym.
Ciekawostką jest, że w obrębie podłoża kostnego wałów dziąsłowych znajdują się zawiązki zębów mlecznych. Wały dziąsłowe wyróżniają się dość charakterystycznym, półkolistym kształtem, a ich powierzchnia jest gładka lub jedynie delikatnie pofałdowana. Mają zabarwienie różowe i sprężystą konsystencję.
Topograficznie wyróżnia się wał dziąsłowy szczękowy, dotyczący górnego łuku zębowego oraz wał dziąsłowy żuchwowy, czyli dolny. Górny jest w swojej budowie szerszy i wysuwa się mocniej, zachodząc nieco na wał żuchwy. Z kolei ten dolny jest węższy i bardziej ruchomy od górnego.
Wał dziąsłowy – funkcje
Wał dziąsłowy umożliwia sprawną funkcję ssania. Pod względem rozwojowym jest ona zdecydowanie najważniejsza. Omawiana struktura odpowiada za tworzenie uszczelnienia między jamą ustną a brodawką sutkową lub smoczkiem, przez co pokarm nie wypływa z jamy ustnej dziecka na zewnątrz, tylko może zostać połknięty. Współpracuje ściśle w tym z językiem i podniebieniem. To właśnie jemu zawdzięcza się wytwarzanie podciśnienia w jamie ustnej umożliwiającego pobór pokarmu.
Dodatkowo wały dziąsłowe chronią zawiązki zębów mlecznych i amortyzują urazy mechaniczne, np. podczas gryzienia przedmiotów, które mogłyby je uszkadzać. Ich budowa zmienia się wraz z dalszym rozwojem niemowlęcia, adaptując się do przyszłego wyrzynania zębów mlecznych.
Na koniec warto wspomnieć, że wały dziąsłowe wyznaczają kształt przyszłych łuków zębowych, a ich segmenty odpowiadają rozmieszczeniu przyszłych zębów. To jedynie struktury przejściowe, tymczasowe, które wraz z dalszym rozwojem przekształcają się w dziąsła właściwe. Ma to miejsce podczas ząbkowania.
Uszkodzenia wałów dziąsłowych
Do uszkodzenia wałów dziąsłowych może dojść podczas urazów mechanicznych (np. przy gryzieniu bardzo twardych przedmiotów lub przy upadku), ciągłego tarcia i sumowania się związanych z tym mikrouszkodzeń (np. przy ciągłym ssaniu smoczka) oraz w związku z nieostrożną higieną wałów dziąsłowych przez rodziców (zbyt mocne ich pocieranie). Konsekwencjami mogą być: nadżerki, erozje, owrzodzenia, wylewy podśluzówkowe. Niepokój u rodziców powinny wzbudzić wszelkie zmiany wyglądu wałów dziąsłowych, co każdorazowo warto skonsultować z lekarzem pediatrą.
Polecane produkty:
|
Kolagen naturalny bioalgi
Kolagen do picia to naturalny produkt z opatentowaną formułą Peptiplus® hydrolizowanego kolagenu. Dzięki temu jest bardzo wysokiej wchłanialności. Wzmacnia zęby, kości, ... Zobacz więcej... |
|
Kwas hialuronowy bioalgi
Kwas hialuronowy bioalgi to naturalny produkt z fermentacji roślinnej, dzięki czemu biodostępność jest na bardzo wysokim poziomie. Kwas hialuronowy działa głównie na takie struktury jak włosy, skóra, oczy, stawy, dziąsła ... Zobacz więcej... |
Bibliografia
- Bochenek A., Reicher M., Anatomia człowieka, repetytorium, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2012.
- Panasiuk J., Grabias S., Woźniak T., Logopedia. Standardy postępowania logopedycznego. Podręcznik akademicki, Wydawnictwo UMCS, 2022.
