Fluoroza u dzieci to zaburzenie rozwoju szkliwa zębów spowodowane nadmiernym przyjmowaniem fluoru w okresie formowania się zębów, najczęściej od urodzenia do około 8. roku życia. Z tego względu ostatnimi czasy dość kontrowersyjnym tematem jest fluoryzacja zębów u najmłodszych pacjentów. Wiedząc jednak, czym jest fluoroza, dlaczego się rozwija i jak się przed nią chronić, wiemy również, że takie praktyki stomatologiczne nie tylko są bezpieczne, ale i niezbędne dla prawidłowej profilaktyki próchnicy (najczęstszej choroby zębów u dzieci).
Szkodliwość fluoru
Jony fluorkowe łatwo przenikają przez błony komórkowe, penetrując zarówno tkanki twarde, jak i miękkie tkanki narządowe. Wobec doniesień naukowych o szkodliwości nadmiernej podaży fluoru i jego zdolności do kumulacji w tkankach wiele państw, w tym Polska, zaprzestało fluoryzacji wody. Zgodnie z prawem maksymalna zawartość fluoru została określona jako 5 mg/l, a jej przekroczenie uznano za groźne dla zdrowia. W Polsce najwyższe dopuszczalne stężenie fluoru w wodzie przeznaczonej do spożycia lub celów gospodarczych wynosi 1,5 mg/l.
Konsekwencją nadmiernej ekspozycji organizmu na fluor jest omawiana fluoroza zębów i szkieletu. Na samym początku na powierzchni szkliwa zębów pojawiają się białe plamki, a następnie szkliwo ciemnieje i pęka. W metabolizmie osteoblastów i osteoklastów pojawiają się zmiany prowadzące do błędnej mineralizacji tkanki kostnej. Kości stają się bardziej kruche, a więzadła tracą swą elastyczność. Jeśli chodzi o narządy wewnętrzne, na toksyczne działanie fluoru szczególnie narażone są wątroba i nerki. Konsekwencjami mogą być degeneracja nabłonka kanalików nerkowych, przerost i zanik miąższu nerek prowadzący do niewydolności nerek, a także zaburzenia funkcji detoksykacyjnych wątroby i jej przewlekłe stany zapalne. Fluor jest silnie neurotoksyczny. Wywołuje zmiany neurodegeneracyjne w móżdżku, hipokampie i korze mózgu, a tym samym obniża zdolność uczenia i zapamiętywania. Mowa oczywiście o dużych dawkach (ostre zatrucie fluorem) lub o przewlekłej ekspozycji na ten pierwiastek.
Fluoroza u dzieci – przyczyny
Bezpośrednią przyczyną fluorozy u dzieci jest nadmierna ekspozycja na fluorki w tzw. krytycznym okresie rozwoju organizmu, a więc w przedziale od 15. do 30. miesiąca życia. Dotyczy wówczas zębów stałych przednich i pierwszych trzonowych. Z kolei w okresie późniejszym (do 6. roku życia) może obejmować powierzchnie pozostałych zębów. W przypadku dzieci przyczynami i czynnikami ryzyka fluorozy zębów są:
- przygotowywanie mleka modyfikowanego dla niemowląt na bazie wody zawierającej zbyt duże stężenia związków fluoru;
- niewłaściwe stosowanie suplementacji fluorkowej;
- połykanie środków profilaktycznych niewłaściwie stosowanych u dzieci, np. nakładanie na szczoteczkę do zębów zbyt dużej ilości pasty do zębów oraz używanie w domu preparatów o zbyt wysokiej zawartości fluoru.
Z pewnością zabiegi fluoryzacji zębów w gabinecie stomatologicznym nie wywołują fluorozy. Są wykonywane zbyt rzadko, a dawki fluoru są zbyt małe, by mogły doprowadzić do zatrucia tym pierwiastkiem. Jest to natomiast niezbędny element dbania o zdrowie i higienę jamy ustnej w młodym wieku. Jak każdy pierwiastek stosowany w nadmiarze, tak i fluor może mieć konsekwencje zdrowotne. Kluczem jest umiejętny dobór stężenia preparatu i właściwe zastosowanie go.
Fluoryzacja zębów – znaczenie medyczne
Liczne dowody naukowe potwierdzają skuteczność stosowania związków fluoru w zapobieganiu próchnicy zębów oraz w nieinwazyjnym leczeniu wczesnych zmian chorobowych. Endogenna doustna podaż optymalnej dawki fluoru podczas rozwoju zębów powoduje wzrost zawartości fluoru w powierzchownej warstwie szkliwa, czego efektem korzystnym i pożądanym jest tworzenie stabilnej sieci krystalicznej apatytu. Przeciwpróchnicowe oddziaływanie fluoru po wyrznięciu zębów polega na:
- ograniczaniu wpływu bakterii próchnicotwórczych na szkliwo – dzięki właściwościom fluoru nie produkują one szkodliwych kwasów, spada odkładanie płytki bakteryjnej na powierzchni zębów, dochodzi do zahamowania przemian metabolicznych węglowodanów w komórce bakteryjnej;
- wspomaganiu remineralizacji szkliwa i hamowaniu demineralizacji szkliwa (tworzenie fluoroapatytu lub fluorohydroksyapatytu bardziej odpornego na rozpuszczanie w kwasach).
Aby chronić dzieci do 6. roku życia przed fluorozą, warto wprowadzić przede wszystkim ograniczenie ilości pasty do zębów zawierającej 1000 ppm fluoru (0,1% fluoru) i stosowanie jej u dzieci do 8. roku życia pod kontrolą rodziców. Należy pilnować, by dziecko wypluwało pastę po wyszczotkowaniu zębów, a nie ją połykało. Nie należy natomiast rezygnować z regularnych zabiegów fluoryzacji zębów.
Polecane produkty:
|
Kolagen naturalny bioalgi
Kolagen do picia to naturalny produkt z opatentowaną formułą Peptiplus® hydrolizowanego kolagenu. Dzięki temu jest bardzo wysokiej wchłanialności. Wzmacnia zęby, kości, ... Zobacz więcej... |
|
Kwas hialuronowy bioalgi
Kwas hialuronowy bioalgi to naturalny produkt z fermentacji roślinnej, dzięki czemu biodostępność jest na bardzo wysokim poziomie. Kwas hialuronowy działa głównie na takie struktury jak włosy, skóra, oczy, stawy, dziąsła ... Zobacz więcej... |
Bibliografia
- Weyna E., Profilaktyka próchnicy – obecny stan wiedzy, 2020.
- Kaczmarek U., Jackowska T., Mielnik-Błaszczak M., Jurczak A., Olczak-Kowalczyk D., Indywidualna profilaktyka fluorkowa u dzieci i młodzieży – rekomendacje polskich ekspertów, Nowa Stomatol 2019; 24(2):70-85.
- Błaszczyk I., Ratajczak-Kubiak E., Birkner E., Korzystne i szkodliwe działanie fluoru, Farm Pol, 2009, 65(9): 623-626.
