Cementy szkło-jonomerowe zostały wprowadzone do użytku w stomatologii około 35 lat temu przez Wilsona i Kenta. Współcześnie służą do wypełniania ubytków w zębie, czyli do tworzenia tzw. plomb. Można cementować nimi również uzupełnienie protetyczne, takie jak np. mosty i korony na zęby. To materiał bezpieczny i biokompatybilny z ludzkimi tkankami, dlatego praktycznie nie ma przeciwwskazań do jego stosowania.
Cementy szkło-jonomerowe – czym są?
Cementy dentystyczne stosowane w protetyce stomatologicznej oraz stomatologii zachowawczej służą do czasowego lub stałego osadzania uzupełnień protetycznych oraz do wypełniania ubytków. Powinny wyróżniać się określonymi właściwościami fizycznymi, chemicznymi, adhezyjnymi i biologicznymi, m.in. niezmiennością kształtu, antyseptycznością, odpowiednią strukturą i grubością warstwy, odpornością na działanie czynników środowiska jamy ustnej, a także biokompatybilnością. Współcześnie wyróżnia się dwie główne grupy cementów:
- Na bazie wody (cynkowo-fosforanowe, cynkowo-polikarboksylowe oraz glasjonomerowe, znane również jako szkło-jonomerowe);
- Na bazie żywicy.
Cementy szkło-jonomerowe zaliczyć można do grona cementów najnowszej generacji. Początkowo, w latach 70. ubiegłego wieku, stosowano je jako materiał uzupełniający, a dopiero z czasem zaczęto je wykorzystywać jako środek cementujący. Glasjonomer wytwarzany jest z drobno zmielonego szkła aluminokrzemowego, zmieszanego z wodnym roztworem kwasów polikarboksylowych. Charakteryzuje się znaczną wytrzymałością na rozciąganie oraz ściskanie, niskim współczynnikiem rozszerzalności cieplnej oraz właściwościami przeciwpróchniczymi, przyczyniającymi się do remineralizacji tkanek zęba. Zwłaszcza ostatnia właściwość wiąże się ze stopniowym uwalnianiem jonów w wodnym środowisku jamy ustnej.
Cemente szkło-jonomerowe – wady i zalety
Cementy szkło-jonomerowe są półprzezroczyste, zgodne z ludzkimi tkankami w jamie ustnej, nie wywołują reakcji alergicznych. Największymi zaletami cementów modyfikowanych żywicą są:
- duża odporność na pękanie i zużycie;
- mniejsza podatność na wilgoć;
- mniejsza rozpuszczalność oraz możliwość uzyskania odpowiedniej grubości warstwy.
Tym, co przemawia na ich korzyść, jest też odpowiednia przyczepność i większa odporność na rozpuszczalność w porównaniu do wielu innych cementów stomatologicznych.
Jednak jedną z ich wad jest niskie pH (rzędu około 3,5), przez co mogą zwiększać ryzyko pojawienia się nadwrażliwości u pacjentów z obniżonym progiem wrażliwości na ból. Warto też wspomnieć, że wytrzymałość cementów szkło-jonomerowych spada w przypadku wczesnej ekspozycji na wilgoć z powodu wymywania kationów i erozji. Konsekwencją jest zwiększone ryzyko powstawania pęknięć, co może wiązać się z koniecznością zabezpieczenia materiału, np. za pomocą lakieru lub wazeliny, we wczesnym okresie wiązania. Jednak jeśli cement zostanie odpowiednio przygotowany, utwardzony i obrobiony, jego wytrzymałość jest już bardzo wysoka, o czym wspomniano wcześniej.
Cementy szkło-jonomerowe – wykorzystanie
W protetyce stomatologicznej i stomatologii podstawowymi wskazaniami do stosowania cementów szkło-jonomerowych są:
- osadzanie mostów i koron protetycznych (zwłaszcza metalowych i metalowo-ceramicznych);
- rekonstrukcja uszkodzonych tkanek zęba;
- wypełnianie ubytków w zębach – zwłaszcza tych przyszyjkowych, niewielkich ubytków w zębach stałych, ale i ubytków w zębach mlecznych;
- zastosowanie jako warstwa pod wypełnienie kompozytowe;
- nadbudowa na wkładach koronowo-korzeniowych.
Chociaż są odporne i wytrzymałe na ścieranie, wciąż jest to niższy poziom niż w przypadku kompozytów. Dlatego w dużych ubytkach w zębach bocznych, które są mocno obciążone podczas żucia, często wybiera się inne materiały. Decyzję o wyborze rodzaju cementu lekarz podejmuje indywidualnie, uwzględniając stan uzębienia pacjenta oraz oczekiwany efekt leczenia.
Polecane produkty:
|
Kolagen naturalny bioalgi
Kolagen do picia to naturalny produkt z opatentowaną formułą Peptiplus® hydrolizowanego kolagenu. Dzięki temu jest bardzo wysokiej wchłanialności. Wzmacnia zęby, kości, ... Zobacz więcej... |
Bibliografia
- Tkach Y., Gawlak D., Przegląd cementów stosowanych w protetyce stomatologicznej, Protet Stomatol, 2025; 75(2): 129-138.
- Szczesio A., Sokołowski K., Nowak J., Bociong K., Kopacz K., Sokołowski J., Wpływ pokrycia powierzchni cementów szkło jonomerowych powłoką nanokompozytową na ich wybrane właściwości, Dental Forum, 2/2017.
