Oddech ketonowy to charakterystyczny, owocowy, lekko słodkawy lub przypominający zmywacz do paznokci zapach, który pojawia się podczas stanu ketozy. Zjawisko to może pojawić się w stosunkowo niegroźnych sytuacjach, np. podczas głodzenia, ale może też być objawem zagrażającej życiu kwasicy ketonowej, szczególnie u osób z cukrzycą.
Oddech ketonowy – objawy
Oddech ketonowy to charakterystyczny zapach wydychanego powietrza u niektórych osób. Organizm zazwyczaj wykorzystuje glukozę jako podstawowe źródło energii, dlatego gdy brakuje dostępnych węglowodanów lub insuliny, zaczyna intensywniej spalać tłuszcze. W wątrobie powstają wtedy ciała ketonowe takie jak:
- aceton;
- acetooctan;
- beta-hydroksymaślan.
Zwłaszcza aceton jest substancją lotną, dlatego przedostaje się do krwi, a następnie do płuc i jest wydychany z powietrzem. Ma typowy zapach, lekko słodki, owocowy, duszący.
Oddech ketonowy – przyczyny
Jeśli chodzi o patologiczne podłoże oddechu ketonowego, najczęściej wynika on z kwasicy ketonowej. Gdy cukier (glukoza) gromadzi się we krwi, ale nie może być przyswojony przez komórki, reakcją obronną organizmu jest spalanie tłuszczu zamiast glukozy. W wyniku tego dochodzi do nadmiernej produkcji ciał ketonowych, które mają kwaśny odczyn. Można więc powiedzieć, że kwasica jest zaburzeniem równowagi kwasowo-zasadowej organizmu. Objawia się obniżeniem pH krwi oraz obecnością tzw. ciał ketonowych w moczu. Jednym z przejawów kwasicy ketonowej jest właśnie oddech ketonowy. Kwasica zaczyna rozwijać się, gdy w organizmie dochodzi do znacznego niedoboru insuliny. Jest to problem diabetyków, czyli osób chorujących na cukrzycę.
Poza powikłaniem cukrzycy oddech ketonowy wystąpić może w następujących sytuacjach:
- długotrwałe stosowanie diety ketogenicznej – niewielka ilość podaży węglowodanów może nasilać ketozę;
- długotrwały post lub głodzenie się – wówczas organizm wykorzystuje tkankę tłuszczową jako źródło energii, co zwiększa produkcję ciał ketonowych;
- alkoholizm – jedną z patologii jest alkoholowy oddech ketonowy. Może wystąpić zwłaszcza przy wymiotach i niedożywieniu spowodowanych alkoholizmem.
Sam zapach nie pozwala jednak określić, czy mamy do czynienia z łagodną ketozą, czy niebezpieczną kwasicą ketonową. Dlatego jeśli jednocześnie pojawiają się inne objawy lub problem utrzymuje się dłuższy czas, najlepiej skonsultować się z lekarzem.
Diagnostyka oddechu ketonowego
Oddech ketonowy można z łatwością wyczuć, lecz samo stwierdzenie jego obecności nie jest wystarczające. Należy odszukać przyczyny problemu. Diagnostyka obejmuje ocenę objawów, badania krwi i moczu oraz (w razie podejrzenia kwasicy) ocenę równowagi kwasowo-zasadowej. Najistotniejsze parametry do oceny to:
- gazometria żylna;
- morfologia krwi;
- glukoza;
- ketony w moczu;
- kreatynina;
- elektrolity.
Najbardziej miarodajnym badaniem ketonów jest oznaczenie beta-hydroksymaślanu we krwi. Testy moczowe są mniej dokładne w ocenie aktualnego nasilenia ketozy.
Oddech ketonowy – leczenie
Leczenie musi obejmować stabilizację lub likwidację choroby podstawowej. Jeśli mamy do czynienia z ketozą spowodowaną głodzeniem się, kluczowe będzie przywrócenie regularnego trybu spożywania posiłków, które dodatkowo będą zdrowe i pełnowartościowe. Liczy się tu także odpowiednie nawodnienie organizmu i systematyczna podaż posiłków, nawet jeśli będą mniejsze objętościowo. Z kolei cukrzycowa kwasica ketonowa wymaga dożylnego podawania płynów, stabilizacji gospodarki wodno-elektrolitowej i podaży insuliny.
Oddech ketonowy – czy jest groźny?
Nie każdy przypadek oddechu ketonowego jest niebezpieczny. Może wystąpić przy głodzeniu się lub diecie ketonowej. Wówczas należy wyłącznie wprowadzić modyfikacje dietetyczne. Jednak jeśli oddech ketonowy pojawia się w przebiegu chorób, alkoholizmu lub towarzyszą mu inne objawy, np. wymioty, złe samopoczucie czy nagłe chudnięcie, należy rozpocząć pilną diagnostykę pod okiem lekarza.
Polecane produkty:
|
Kolagen naturalny bioalgi
Kolagen do picia to naturalny produkt z opatentowaną formułą Peptiplus® hydrolizowanego kolagenu. Dzięki temu jest bardzo wysokiej wchłanialności. Wzmacnia zęby, kości, ... Zobacz więcej... |
Bibliografia
- Szczeklik A., Choroby wewnętrzne, Wydawnictwo Medycyna Rodzinna, Kraków 2006.
- Barbachowska A., Langowska A., Durlik M., Czego możemy się dowiedzieć z wyniku badania ciał ketonowych w moczu, Medycyna po Dyplomie, 1/2023.
