Płukanki ziołowe do jamy ustnej i gardła są niezwykle cenione w medycynie alternatywnej od setek lat. W zależności od użytych ziół (i składników dodatkowych) mogą działać przeciwzapalnie, antyseptycznie, antybakteryjnie, a nawet przeciwobrzękowo. Są przy tym bezpieczne i proste do wykonania.
Płukanki ziołowe – czym są?
Płukanki, czyli preparaty do płukania jamy ustnej, powstały w celu wspomagania zabiegów higienicznych i odkażania jamy ustnej. Mogą być jedno- lub wieloskładnikowe (substancje aktywne o działaniu przeciwbakteryjnym i/lub przeciwgrzybiczym, emulgatory, detergenty, kwasy, barwniki, substancje zapachowe i smakowe, woda, w części również alkohol). Jak wskazuje nazwa, płukanki ziołowe powstają na bazie ziół, choć mogą też zawierać inne dodatki. Można z łatwością przygotować je we własnym domu z ziół kupnych lub tych zebranych w przydomowym ogródku.
Zobacz również: Zioła na zęby.
Płukanki ziołowe – przykłady i działanie
W stomatologii stosuje się powszechnie od wielu lat substancje roślinne, takie jak:
- wyciąg z aloesu;
- ekstrakty z nasion siemienia lnianego;
- szałwii lekarskiej;
- kwiatu rumianku pospolitego;
- kwiatu arniki górskiej;
- tasznika pospolitego;
- pięciornika gęsiego;
- krwawnika pospolitego;
- z kory dębu szypułkowego.
Jeśli chodzi o dokładne działanie w płukankach, można to przedstawić następująco:
- rumianek – zawiera w swoim składzie a-bisabolol, związki flawonoidowe, luteinę, rutozyd i kumarynę. Związki te spowalniają uwalnianie histaminy oraz hamują produkcję prostaglandyn i leukotrienów. Napar z rumianku wykazuje więc silne działanie przeciwzapalne, przeciwbólowe oraz odświeżające oddech;
- pięciornik i kora dębu – mają działanie ściągające, przyspieszają gojenie nadżerek jamy ustnej;
- vilcacora – wykazuje działanie przeciwzapalne, przeciwbakteryjne oraz przyspiesza gojenie błony śluzowej jamy ustnej, głównie przez wzgląd na zawartość związków czynnych, takich jak glikozydy kwasu chinowego, flawonoidy i alkaloidy;
- nagietek – wykazuje działanie przeciwzapalne i odkażające;
- tymianek – ma działanie przeciwzapalne i odkażające;
- szałwia – zawiera olejek eteryczny karnozol, charakteryzujący się działaniem antyseptycznym, grzybobójczym oraz przeciwzapalnym, ponadto odświeża oddech.
W sklepowych, aptecznych płukankach ziołowych zaobserwować można często dodatki takich związków i substancji jak:
- prowitamina B5 – o działaniu regeneracyjnym w stosunku do nabłonka jamy ustnej;
- witamina E – uszczelnia nabłonek jamy ustnej i naczynia krwionośne;
- sorbitol – poprawia smak preparatu i odświeża oddech;
- eukaliptol – działa antyseptycznie i odświeża oddech;
- mentol – ma właściwości przeciwbakteryjne, przeciwzapalne i odświeżające oddech;
- tymol – działa bakteriobójczo i grzybobójczo.
Płukanki ziołowe mogą wykazywać różnorodne działanie kliniczne i prozdrowotne.
Płukanki ziołowe – przepisy
Przykładowy przepis na płukankę do jamy ustnej z szałwii: zalewamy łyżkę suszonej szałwii szklanką wrzątku i odstawiamy całość pod przykryciem na około 10-15 minut do zaparzenia. Po upływie tego czasu płukankę przecedzamy i studzimy. Nadaje się od razu do użycia. Analogicznie przygotowujemy płukankę z dowolnego innego zioła czy surowca roślinnego.
Aby zastosować płukankę, bierzemy łyk płynu do ust, odchylamy lekko głowę do tyłu i wydajemy z siebie dźwięk „aaa” lub „rrrr”, co pozwala dotrzeć płynowi bezpośrednio do gardła. Płuczemy je w ten sposób przez 20-30 sekund, po czym wypluwamy. Nie połykamy płynu, nawet jeśli jest to napar ziołowy, ponieważ po przepłukaniu gardła zawiera on w sobie resztki jedzenia, czynniki stanu zapalnego lub bakterie, które nie powinny przedostać się do dalszych części układu pokarmowego.
Polecane produkty:
|
Olej z czarnuszki bioalgi
Olej z czarnuszki to w 100% naturalny produkt o wysokiej koncentracji składników odżywczych. Jest źródłem m.in. niezbędnych nienasyconych kwasów tłuszczowych, mikroelementów, witamin. Wykazuje działanie antygrzybiczne, przeciwwirusowe, antyalergiczne, ... Zobacz więcej... |
Bibliografia
- Jałoza D., Kamińska-Jałoza M., Fitoterapia stanów zapalnych błony śluzowej jamy ustnej, Herbalism nr 1(1)/2015.
- Politowska J., Jodkowska E., Płukanki do jamy ustnej. Co i kiedy zalecić pacjentowi?, Magazyn Stomatologiczny nr 2/2006.
- Aluchna A., Ewolucja płukanek – przegląd piśmiennictwa, Nowa Stomatol 2022;27(4):134-140.
