Krztuszenie się to naturalny, fizjologiczny odruch obronny organizmu, będący konsekwencją podrażnienia gardła lub przełyku oraz zablokowania górnych dróg oddechowych. Ma na celu pozbycie się zalegającej wydzieliny lub ciała obcego. W większości przypadków jest niegroźne, choć u niektórych (np. małe dzieci, utkwienie bardzo dużego czy ostrego ciała obcego w przełyku) może stanowić zagrożenie życia.
Krztuszenie się – na czym polega?
Krztuszenie się jest dość charakterystycznym objawem, łatwo go rozpoznać u drugiego człowieka. To sytuacja, w której pokarm, płyn, ślina lub ciało obce przedostaje się do dróg oddechowych zamiast do przełyku, ewentualnie tkwi w gardle i nie chce przesuwać się dalej, w kierunku przełyku. Organizm reaguje wówczas odruchem obronnym, czyli gwałtownym kaszlem, który ma usunąć ciało obce. Krztuszenie się może być:
- łagodne – częściowa niedrożność dróg oddechowych, ponieważ powietrze z łatwością przedostaje się przez nie, mimo tego pewne ciało obce znajduje się w tym miejscu, a organizm próbuje się go pozbyć. Objawami są: nagły i silny kaszel, uczucie zadławienia, łzawienie oczu, zaczerwienienie twarzy. Osoba poszkodowana może jednak mówić i oddychać;
- ciężkie – całkowita niedrożność, czego objawami są: brak możliwości mówienia i kaszlu, brak oddechu, chwytanie się za szyję, sinienie twarzy i/lub ust, narastająca panika. To stan wymagający natychmiastowej pomocy, ponieważ w krótkim czasie może doprowadzić do śmierci.
Po epizodzie krztuszenia się dość typowymi konsekwencjami są:
- ból gardła o różnym nasileniu;
- chrypka;
- zgaga;
- bóle przełyku i nadbrzusza;
- świszczący oddech;
- utrzymujący się kaszel.
To skutki podrażnienia dróg oddechowych i górnych dróg pokarmowych. Powinny ustąpić w ciągu kilkunastu minut, maksymalnie kilku godzin. Jeśli tak się nie dzieje, warto skonsultować się z lekarzem podstawowej opieki zdrowotnej.
Krztuszenie się – przyczyny
Do grona zdecydowanie najczęściej obserwowanych, a jednocześnie z reguły niegroźnych przyczyn krztuszenia się, zaliczamy:
- zbyt szybkie jedzenie, zwłaszcza przy niedokładnym przeżuwaniu kęsów pokarmowych;
- mówienie lub śmianie się podczas jedzenia;
- picie i jedzenie w pozycji leżącej.
Na te czynniki mamy realny wpływ. Wystarczy zadbać o prawidłową higienę spożywania pokarmów i picia napojów. Ryzyko zakrztuszenia się wzrasta przy spożywaniu pokarmów twardych i sypkich. Inne możliwe przyczyny krztuszenia się to:
- choroba refluksowa przełyku – wówczas typowe jest nocne krztuszenie się i napadowy kaszel;
- dysfagia, czyli różnego rodzaju zaburzenia połykania, co może mieć miejsce po urazach głowy, jako powikłanie po operacjach w obrębie szyi, wskutek chorób neurologicznych (np. udar mózgu, choroba Parkinsona);
- osłabienie mięśni gardła, co obserwuje się szczególnie często u osób starszych;
- powiększone migdałki, co jest częste zwłaszcza u dzieci;
- alergia, wskutek której występuje obrzęk gardła.
W przypadku dzieci najczęstszą przyczyną krztuszenia się jest wkładanie do ust małych przedmiotów, np. elementów zabawek.
Krztuszenie się – pierwsza pomoc
Przy łagodnych zakrztuszeniach się wystarczy mocno odkaszlnąć, by pozbyć się ciała obcego lub podrażnienia z gardła i/lub górnych dróg oddechowych. Warto więc zachęcić taką osobę do kaszlu, nie powinno się go powstrzymywać. Nie należy też podawać wody ani innych napojów aż do momentu ustąpienia krztuszenia się. W takich przypadkach najczęściej ciało obce usunie się samoistnie.
Przy ciężkich przypadkach zakrztuszenia się należy jak najszybciej wdrożyć pierwszą pomoc, ponieważ od tego zależeć może życie takiej osoby. Przede wszystkim należy wezwać (lub jeśli w pobliżu są inne osoby, poprosić kogoś o to) pogotowie ratunkowe (112 lub 999). W tym czasie wykonujemy 5 silnych uderzeń między łopatki, podczas których osoba poszkodowana powinna być pochylona do przodu. Następnie wykonuje się 5 uciśnięć nadbrzusza (tzw. chwyt Heimlicha). Powtarzamy ten schemat: 5 uderzeń + 5 uciśnięć, aż do skutku lub utraty przytomności. Jeśli dojdzie do utraty przytomności, jak najszybciej wdrażamy RKO, aż do momentu przyjazdu wezwanej pomocy.
Polecane produkty:
|
Olej z czarnuszki bioalgi
Olej z czarnuszki to w 100% naturalny produkt o wysokiej koncentracji składników odżywczych. Jest źródłem m.in. niezbędnych nienasyconych kwasów tłuszczowych, mikroelementów, witamin. Wykazuje działanie antygrzybiczne, przeciwwirusowe, antyalergiczne, ... Zobacz więcej... |
Bibliografia
- Szczeklik A., Choroby wewnętrzne, Wydawnictwo Medycyna Rodzinna, Kraków 2006.
- Budrewicz S., Słotwiński K., Madetko N., Koszewicz M., Zaburzenia połykania w chorobach układu nerwowego – diagnostyka i leczenie, Polski Przegląd Neurologiczny, 1/2018.
