Materiał stomatologiczny to każda substancja lub tworzywo używane w stomatologii do leczenia, odbudowy, ochrony albo zastępowania tkanek zęba i jamy ustnej. Musi być biokompatybilny z ludzkimi tkankami, nie może wywoływać skutków ubocznych ani alergii nawet przy długotrwałym stosowaniu oraz musi przejść szereg testów medycznych, by został dopuszczony do użytku.
Wodorotlenek wapnia
Jest najbardziej znanym i najczęściej wykorzystywanym materiałem stomatologicznym w leczeniu biologicznym. Wykorzystywane są preparaty twardniejące oraz nietwardniejące. Twardniejące występują w formie dwuskładnikowych past utwardzanych salicylanami. Te na bazie wodorotlenku wapnia znajdują zastosowanie głównie w pokryciu pośrednim miazgi zęba, są aplikowane jako pierwszy podkład na zdemineralizowaną zębinę.
Z kolei preparaty nietwardniejące na bazie wodorotlenku wapnia mają wysokie pH – około 12-13, dzięki czemu wykazują zdolności bakteriobójcze oraz bioaktywne. Stwarzają korzystne warunki do działania fosfatazy zasadowej, a więc wytrącania składników mineralnych niezbędnych do budowy mostów zębinowych oraz namnażania się komórek miazgi zębowej.
MTA
To kolejny materiał stomatologiczny w leczeniu biologicznym zębów, który występuje w postaci proszku. Bezpośrednio po połączeniu z wodą przyjmuje postać żelu. Może być stosowany w metodzie pokrycia pośredniego, bezpośredniego oraz amputacji przyżyciowej miazgi.
Tlenek cynku z eugenolem
W leczeniu biologicznym znalazł zastosowanie w pokryciu pośrednim lub jako podkład pod wypełnienie w głębokich ubytkach w zębach stałych. Bywa też stosowany w zębach mlecznych, zwłaszcza w zabiegach przyżyciowej amputacji miazgi. O ile tlenek cynku wyróżnia się obojętnym pH, eugenol może mieć działanie przeciwbakteryjne oraz przeciwbólowe, ale także drażniące i alergizujące. Dlatego należy dbać, żeby jego zawartość w preparacie miała odpowiednie stężenie. Udowodniono, że tlenek cynku z eugenolem pobudza odontoblasty do wytwarzania zębiny wtórnej oraz remineralizacji twardych tkanek.
Materiał stomatologiczny w protetyce stomatologicznej
Kolejną istotną w stomatologii grupą materiałów są te wykorzystywane w protetyce stomatologicznej. Dziedzina ta szczególnie chętnie sięga po różnorodne materiały ceramiczne, które różnią się między sobą składem chemicznym, strukturą i sposobem otrzymywania, a w efekcie także właściwościami mechanicznymi, optycznymi czy estetycznymi. Wyróżnia się więc:
- materiały ceramiczne infiltrowane fazą szklistą;
- materiały szkło-ceramiczne;
- materiały polikrystaliczne.
Do dwóch pierwszych grup zalicza się materiały wielofazowe, zawierające zarówno komponenty krystaliczne, jak i fazę szklistą. Z kolei do grona materiałów polikrystalicznych zaliczyć można tylko dwutlenek cyrkonu oraz tlenek glinu.
Dość dużą popularnością cieszą się stomatologiczne materiały kompozytowe. Wykorzystuje się je w produkcji koron tymczasowych, licówek i napraw protez zębowych. W ich składzie znajdują się:
- żywica organiczna;
- wypełniacz nieorganiczny;
- system wiążący.
Zaletami są natomiast dobra estetyka, łatwość naprawy i niższy koszt niż ma to miejsce przy materiałach ceramicznych, choć są od nich mniej trwałe i bardziej podatne na ścieranie. Każdorazowo dobór odpowiedniego materiału stomatologicznego musi być poprzedzony szczegółową diagnostyką i analizą potrzeb pacjenta.
Materiały stomatologiczne – pozostałe rodzaje
W stomatologii wyróżnia się ponadto:
- materiały zachowawcze – wykorzystywane do tworzenia wypełnień (tzw. plomb) w zębie, np. po leczeniu kanałowym lub przy opracowywaniu ubytków. Dzieli się je na: amalgamaty, kompozyty, glasjonomery, kompomery;
- materiały wyciskowe – służą do pobierania wycisków zębów i łuków zębowych, co następnie jest wykorzystywane w produkcji aparatów ortodontycznych, uzupełnień protetycznych bądź szyn zębowych. Są to głównie alginaty, silikony bądź polietery;
- materiały chirurgiczne i implantologiczne – takie jak tytan, biomateriały kostne czy membrany zaporowe.
Jest ich naprawdę wiele, dlatego dobry gabinet stomatologiczny powinien być zaopatrzony w różne materiały stomatologiczne, zależnie od zakresu swojej działalności.
Polecane produkty:
|
Kolagen naturalny bioalgi
Kolagen do picia to naturalny produkt z opatentowaną formułą Peptiplus® hydrolizowanego kolagenu. Dzięki temu jest bardzo wysokiej wchłanialności. Wzmacnia zęby, kości, ... Zobacz więcej... |
Bibliografia
- Pawlik M., Kochanek-Leśniewska A., Wojda M., Materiały i metody wykonywania uzupełnień tymczasowych, Protet Stomatol, 2022; 72(3): 272-281.
- Wydra M., Grelowska I., Materiały ceramiczne w stomatologii, Szkło i Ceramika, 6/2017.
- Sokołowska K., Kurczoba-Ratajczak B., Helwich M., Materiały stomatologiczne obecnie stosowane w leczeniu biologicznym miazgi, Dental Forum, 1/2025.
