Próchnica wtórna pod plombą (inaczej: próchnica nawrotowa) to proces próchnicowy rozwijający się na granicy zęba i istniejącego wypełnienia lub pod nim. Najczęściej jest następstwem nieszczelności plomby, która umożliwia przenikanie bakterii i ich produktów przemiany materii do tkanek zęba. Ryzyko jej wystąpienia może również zwiększać pozostawienie zmienionych próchnicowo tkanek podczas leczenia lub niewłaściwe wykonanie wypełnienia. Leczenie polega na usunięciu starej plomby, dokładnym oczyszczeniu ubytku oraz wykonaniu nowego, szczelnego wypełnienia. Wczesne rozpoznanie próchnicy wtórnej pozwala ograniczyć zakres leczenia i zmniejsza ryzyko powikłań takich jak zapalenie miazgi zęba czy konieczność leczenia kanałowego.
Próchnica wtórna pod plombą – przyczyny
Najczęściej przyczyną próchnicy wtórnej pod plombą jest przedostawanie się patogennych bakterii drogą nieszczelnego uzupełnienia. Gdy plomba staje się nieszczelna i nie przylega dokładnie do tkanek zęba, bakterie oraz resztki pokarmowe mogą przedostawać się do wnętrza ubytku. Ich usunięcie podczas codziennej higieny jamy ustnej jest w praktyce niemożliwe. Nagromadzone bakterie namnażają się i stopniowo uszkadzają tkanki znajdujące się pod plombą. Jeśli dotrą do miazgi zęba, pojawia się silny ból.
Nie każda nieszczelność wypełnienia jest jednak wynikiem błędu podczas leczenia. Należy pamiętać, że raz założona plomba nie jest trwała przez całe życie. Wraz z upływem lat może się rozszczelniać, dlatego tak ważne są systematyczne, kontrolne wizyty u stomatologa (co najmniej raz w roku). Inną możliwą przyczyną próchnicy wtórnej pod plombą jest niedokładne oczyszczenie ubytku przed założeniem plomby.
Próchnica wtórna pod plombą – objawy i konsekwencje
Na początku rozwijająca się próchnica wtórna pod plombą może nie dawać żadnych dolegliwości. W miarę postępu choroby mogą pojawić się jednak następujące objawy:
- nadwrażliwość na zimne, gorące, słodkie lub kwaśne pokarmy;
- ból podczas gryzienia lub nacisku na ząb, który z czasem może przejść w ból samoistny, promieniujący;
- nieprzyjemny smak lub zapach z okolicy zęba;
- widoczne przebarwienie przy brzegu plomby;
- uczucie, że plomba jest nieszczelna, pęknięta lub się porusza.
Często próchnica wtórna jest wykrywana dopiero podczas rutynowej kontroli stomatologicznej oraz na zdjęciu RTG. Warto leczyć ją zanim doprowadzi do przykrych dolegliwości i poważniejszych konsekwencji, którymi są:
- powiększanie się ubytku i osłabienie zęba, co w cięższych przypadkach może doprowadzić do jego kruszenia;
- pęknięcie lub wypadnięcie plomby, wskutek czego odsłonięte zostają wrażliwe tkanki zęba;
- zapalenie miazgi zęba, powodujące silny ból;
- konieczność przeprowadzenia leczenia kanałowego, które jest bardziej czasochłonne, kosztowniejsze i wiąże się z większym zakresem leczenia, a także może osłabiać ząb;
- powstanie ropnia zęba lub zakażenia tkanek wokół korzenia zęba;
- utrata zęba (w zaawansowanych przypadkach).
Im wcześniej wdrożone zostanie leczenie stomatologiczne, tym większa szansa na małoinwazyjną terapię oraz zachowanie własnego zęba.
Zobacz również: Co robić, gdy wypadnie plomba?
Diagnostyka próchnicy wtórnej pod plombą
Próchnica wtórna pod plombą najczęściej wiąże się z charakterystycznymi objawami klinicznymi, na podstawie których lekarz może podejrzewać omawiany problem. Podczas wizyty ocenia również szczelność wypełnienia, a w razie wątpliwości może zlecić wykonanie zdjęcia RTG zęba, które często pozwala uwidocznić zmiany próchnicowe rozwijające się pod plombą. W wybranych przypadkach, gdy istnieją dodatkowe wskazania diagnostyczne, pomocna może być również tomografia komputerowa CBCT.
Próchnica wtórna pod plombą – leczenie
Leczenie opiera się głównie na usunięciu starej plomby, ponownym oczyszczeniu i opracowaniu ubytku, osuszeniu go. Następnie zakładane jest nowe wypełnienie, upewniając się, że szczelnie przylega ono do tkanek zęba. Jeśli ubytek powstały pod starą plombą jest rozległy i sięga miazgi zęba, konieczne może okazać się leczenie kanałowe (leczenie endodontyczne). Jedynie w skrajnych przypadkach znacznego zniszczenia korony zęba rozważa się zastosowanie uzupełnienia protetycznego, np. korony ceramicznej.
Polecane produkty:
|
Kolagen naturalny bioalgi
Kolagen do picia to naturalny produkt z opatentowaną formułą Peptiplus® hydrolizowanego kolagenu. Dzięki temu jest bardzo wysokiej wchłanialności. Wzmacnia zęby, kości, ... Zobacz więcej... |
Bibliografia
- Pawlicka H., Endodoncja, Wydawnictwo Kwintesencja, Warszawa 2024.
- Nieścier J., Denkiewicz-Żółtko M., Ławicka R., Nowosielska M., Próchnica wtórna – nawracający problem, Stomatologia po Dyplomie, 3/2025.
