Kwas foliowy (inaczej: witamina B9) jest niezbędny do prawidłowego funkcjonowania organizmu, szczególnie do produkcji krwinek czerwonych, tworzenia DNA i podziału komórek. Jego suplementacja jest ważnym elementem dbania o prawidłową dietę kobiety ciężarnej. Warto zadbać, aby kwas foliowy był dostarczany do organizmu również z naturalnych źródeł pokarmowych, a nie wyłącznie w postaci suplementów diety.
Kwas foliowy – charakterystyka
Kwas foliowy składa się z zasady pterydynowej (6-metylopteryny), kwasu p-aminobenzoesowego (PABA) oraz kwasu glutaminowego. Związek ten, wraz z jego pochodnymi, należy do grupy folianów. Rzadko występuje w żywności, jest natomiast często stosowany jako lek, suplement, a także jako składnik dodawany do produktów spożywczych w celu ich wzbogacania. Dzięki dużej aktywności biologicznej kwas foliowy ma zarówno bezpośredni, jak i pośredni wpływ na metabolizm komórek organizmu.
Znaczenie kwasu foliowego dla organizmu człowieka
Podstawową rolą kwasu foliowego jest dostarczanie reszt jednowęglowych wielu związkom, które z kolei uczestniczą w podziale komórek (wytwarzaniu kwasów nukleinowych, syntezie białek, przemianach aminokwasów, katabolizmie histydyny do kwasu glutaminowego oraz przemianie homocysteiny do metioniny). Kwas foliowy stanowi kluczowy związek w procesach powstawania otoczki ochronnej z mieliny na włóknach nerwowych, co ma szczególne znaczenie w rozwoju płodu, gdzie układ nerwowy dopiero się kształtuje.
Dodatkowo kwas foliowy zmniejsza ryzyko wystąpienia wad wrodzonych związanych z nieprawidłowym zamykaniem cewy nerwowej. Szczególnie ważna jest obecność folianów w tkankach, w których zachodzą bardzo intensywne podziały komórkowe, czyli np. w szpiku, nabłonku przewodu pokarmowego i tkankach płodu.
Źródła kwasu foliowego
Foliany występują w produktach spożywczych, zarówno pochodzenia roślinnego, jak i zwierzęcego, jednak głównie w postaci zredukowanych wieloglutaminowych pochodnych kwasu foliowego. Za najlepsze źródła pokarmowe tych związków uznaje się surowe lub krótko gotowane zielone warzywa liściaste, takie jak brokuły, brukselka, szpinak, kapusta włoska, szparagi czy sałata. Spore ilości folianów znajdziemy też w drożdżach, pełnych ziarnach zbóż i kiełkach pszenicy. Bardzo dobrym źródłem są warzywa i owoce zawierające jednocześnie witaminę C lub beta-karoten (pietruszka, jarmuż, papryka, kiwi, maliny czy pomarańcze). Spośród produktów pochodzenia zwierzęcego na szczególną uwagę zasługują podroby, a przede wszystkim wątroba.
Zapotrzebowanie na kwas foliowy
Rekomendowane spożycie folianów dla osób dorosłych wynosi 400 μg dziennie, a dla kobiet ciężarnych zapotrzebowanie wzrasta do 600 μg na dobę. Zapasy ustrojowe kwasu foliowego u zdrowego człowieka wynoszą około 5-10 mg. Blisko połowa z tego zapasu zmagazynowana jest w wątrobie. Wykazano, że przy całkowitym braku kwasu foliowego w pożywieniu zgromadzone zapasy zostają wyczerpane po 3-4 miesiącach.
Niedobór kwasu foliowego
Niedobór kwasu foliowego jest szczególnie niebezpieczny u kobiet w ciąży. Stanowi bowiem potwierdzoną klinicznie przyczynę rozwoju wad cewy nerwowej płodu, do których zalicza się deformacje czaszki (bezmózgowie, bezczaszkowie, przepuklina mózgowa) oraz deformacje kręgosłupa (rozszczep kręgosłupa, przepuklina oponowa lub oponowo-rdzeniowa).
U dorosłych niedobory kwasu foliowego mogą dawać następujące objawy:
- przewlekłe zmęczenie i osłabienie;
- senność;
- brak energii do działania;
- objawy niedokrwistości – bóle głowy, bladość skóry, duszności wysiłkowe, kołatanie serca;
- zmiany w obrębie jamy ustnej – pieczenie języka, afty, owrzodzenia śluzówki policzków i dziąseł;
- rozdrażnienie;
- zaburzenia koncentracji.
Ostatnie badania udowadniają także, że zbyt niskie spożycie kwasu foliowego sprzyja rozwojowi nowotworów takich jak rak płuc, piersi, szyjki macicy, jajników, jelita grubego, jak też nerwiaka i białaczki.
Polecane produkty:
|
Naturalny koenzym Q10
Koenzym Q10 bioalgi to naturalny produkt, uzupełniający niedobory tej ważnej dla organizmu substancji. Jest to czysty izomer trans, taki sam jak występuje w ciele człowieka. Dzięki temu posiada bardzo wysoką biodostępność (wchłanialność) ... Zobacz więcej... |
Bibliografia
- Laskowska-Klita T., Chełchowska M., Ambroszkiewicz J., Gajewska J., Kwas foliowy – rola w metabolizmie komórki, Bromatologia i Chemia Toksykologiczna, 2/2012.
- Kapka-Skrzypczak L., Niedźwiecka J., Skrzypczak M., Wojtyła A. Kwas foliowy – skutki niedoboru i zasadność suplementacji, Medycyna Ogólna i Nauki o Zdrowiu, 2012, Tom 18, Nr 1, 65-69.
- Cieślik E., Kościej A., Kwas foliowy – występowanie i znaczenie, Probl Hig Epidemiol 2012, 93(1): 1-7.
