Cieśń gardzieli (łac. isthmus faucium) to anatomiczne przejście łączące jamę ustną z częścią ustną gardła. Stanowi charakterystyczne miejsce, przez które przechodzą pokarm i powietrze, zanim trafią głębiej do gardła. Problemami medycznymi tej przestrzeni najczęściej zajmują się lekarze otorynolaryngolodzy.
Cieśń gardzieli – anatomia
Cieśń gardzieli jest odgraniczona z każdej strony innymi strukturami anatomicznymi i można wręcz powiedzieć, że to one ją tworzą. Prezentuje się to następująco:
- od góry: podniebienie miękkie i języczek;
- od dołu: nasada języka;
- z boków: łuki podniebienne (podniebienno‑językowy i podniebienno‑gardłowy);
- od przodu: tylna część jamy ustnej;
- od tyłu: część ustna gardła.
Omawiając nieco bardziej dokładnie, nasada języka to jego część nieruchoma, która zawiera migdałek językowy (tkanka chłonna) i tworzy dolną „ramę” cieśni. Dość charakterystyczne są boki cieśni gardzieli, czyli dwa łuki podniebienne po każdej stronie:
- łuk podniebienno‑językowy (łac. arcus palatoglossus) – który w swojej budowie zawiera mięsień podniebienno-językowy (łac. musculus palatoglossus), łączy podniebienie miękkie z językiem i tym samym tworzy przednią granicę boczną;
- łuk podniebienno‑gardłowy (łac. arcus palatopharyngeus) – który biegnie aż do ściany gardła. Między łukami lokalizuje się dół migdałkowy, w którym leży migdałek podniebienny. Stanowi element chłonnego pierścienia Waldeyera i jest otoczony torebką łącznotkankową.
Do anatomicznych struktur znajdujących się w obrębie cieśni gardzieli zaliczyć możemy następujące:
- migdałki podniebienne;
- dół migdałkowy;
- fałdy trójkątne migdałkowe;
- część migdałka językowego;
- łuki podniebienne z mięśniami;
- błona śluzowa bogata w tkankę chłonną.
To dość typowa struktura, która często bywa bagatelizowana we współczesnej diagnostyce medycznej.
Cieśń gardzieli – funkcje
Cieśń gardzieli uczestniczy przede wszystkim w połykaniu. Podczas połykania podniebienie miękkie unosi się, a łuki podniebienne kurczą, aby tym samym zamknąć drogę do jamy nosowej oraz skierować pokarm i płyny z jamy ustnej do gardła. Można więc powiedzieć, że cieśń gardzieli w pewien sposób działa jak kontrolowana „brama”, która otwiera się i zamyka w odpowiednim momencie.
W nieco mniejszym stopniu, choć jest to równie ważna rola, cieśń gardzieli może wpływać na drożność dróg oddechowych. Jej dokładny kształt i napięcie mięśni wpływają na swobodę oddychania przez usta. Dla przykładu zwężenie cieśni gardzieli (np. przez przerost migdałków) może powodować chrapanie, nadmierne oddychanie przez usta, zaburzenia snu. U dzieci zwiększa to również ryzyko licznych wad zgryzu.
Na koniec warto wspomnieć, że cieśń gardzieli wpływa na brzmienie głosu oraz pośrednio uczestniczy w budowaniu odporności, ponieważ jest częścią pierścienia chłonnego Waldeyera. To pierwsza linia obrony przed infekcjami dróg oddechowych i pokarmowych.
Polecane produkty:
|
Spirulina 100% naturalna
Spirulina to naturalna alga, która uzupełnia niedobory witamin i minerałów. Jej zadaniem jest wzmocnienie organizmu i w naturalny sposób wspomaganie procesu jego oczyszczenia. Zobacz więcej... |
Bibliografia
- Obrębowski A., Charakterystyka koordynacji czuciowo-ruchowej w procesie połykania, Postępy w Chirurgii Głowy i Szyi, 2/2015.
- Bochenek A., Reicher M., Anatomia człowieka, repetytorium, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2012.
