Fenotyp dziąsłowy to inaczej określenie budowy i cech morfologicznych dziąseł oraz otaczających tkanek przyzębia. Może być cienki, gruby oraz pośredni, łączący cechy obu poprzednich. Określenie dziąsłowego fenotypu ma znaczenie między innymi w ortodoncji oraz periodontologii, a coraz powszechniej wykorzystuje się go także w protetyce stomatologicznej. Ocena fenotypu dziąsłowego pozwala lepiej zaplanować leczenie stomatologiczne oraz przewidzieć ryzyko wystąpienia niektórych powikłań. U osób z cienkim fenotypem częściej obserwuje się recesje dziąseł oraz prześwitywanie tkanek wokół implantów i uzupełnień protetycznych, natomiast gruby fenotyp zazwyczaj wykazuje większą odporność na urazy mechaniczne i stany zapalne.
Fenotyp dziąsłowy – co to jest?
Fenotyp dziąsłowy (inaczej: biotyp) to zespół cech anatomicznych tkanek miękkich i tkanek twardych otaczających zęby. Obejmuje on grubość dziąsła, szerokość dziąsła zrogowaciałego oraz kształt brodawek międzyzębowych. Ma niezwykle istotne znaczenie w planowaniu zabiegów stomatologicznych.
Rodzaje fenotypów dziąsłowych
Jeśli mamy na myśli morfotyp kości wyrostka zębodołowego, wyróżnić można 3 jego rodzaje zależnie od różnicy poziomu brzegu kości mierzonego w przestrzeniach międzyzębowych i brzeżnie po stronie przyśrodkowej:
- płaski – średnia odległość pomiędzy wspomnianymi punktami wynosi do 2,1 mm;
- wysklepiony – średnia odległość pomiędzy wspomnianymi punktami wynosi między 2,1 mm a 2,8 mm;
- wysoko wysklepiony – średnia odległość pomiędzy wspomnianymi punktami wynosi średnio 4,1 mm.
Mówiąc w uproszczeniu znaczy to, że w pierwszym typie brzeg dziąsła leży w obrębie szkliwa korony zęba, a w typie wysklepionym i wyraźnie wysklepionym umiejscawia się nawet na poziomie cementu korzeniowego. Na podstawie licznych badań i obserwacji udowodniono, że wysoko wysklepiony typ kości wykazuje większe narażenie na występowanie dehiscencji i fenestracji kostnych.
Istnieje jednak również drugi podział, który bierze pod uwagę grubość dziąsła. Tutaj wyróżnić możemy więc następujące dwa fenotypy:
- cienkie dziąsło – charakteryzuje się wyraźnie zaznaczoną girlandą dziąsłową, delikatnymi, cienkimi tkankami miękkimi, wyższymi i cieńszymi brodawkami dziąsłowymi (około 3,8 mm grubości) i wąską strefą (maksymalnie 3,5 mm);
- grube dziąsło – wyróżnia się płaskim ukształtowaniem tkanek miękkich i kości wyrostka zębodołowego oraz grubą blaszką wargową. Dziąsło jest tym samym zbite i grube (stąd jego nazwa), o szerokiej strefie dziąsła zrogowaciałego (minimum 5 mm), niższych, ale grubszych brodawkach dziąsłowych (4,5 mm grubości) i głębszych szczelinach dziąsłowych;
- dziąsło mieszane – może łączyć cechy obu powyższych fenotypów, trudno jest więc miarodajnie go scharakteryzować.
W warunkach fizjologicznych zdrowe dziąsło cechuje harmonijny przebieg girlandy dziąsłowo-kostnej, przy czym szczyt wyrostka zębodołowego znajduje się około 0,5-1,9 mm poniżej połączenia szkliwno-cementowego. Pod względem wyglądu zewnętrznego dziąsło ma zdrową, różową i zbitą strukturę.
Fenotyp dziąsłowy – od czego zależy?
Klasyfikacja fenotypu dziąsła opiera się przede wszystkim o cechy morfologiczne kości, zębów i tkanek miękkich przyzębia. Morfologia dziąsła jest uwarunkowana kształtem kości wyrostka zębodołowego, procesem wyrzynania oraz kształtem i ustawieniem zębów w łuku zębowym.
Fenotyp dziąsłowy – znaczenie w stomatologii
Fenotyp dziąsłowy ma istotne znaczenie kliniczne, ponieważ jego prawidłowe określenie może wpływać na ocenę ryzyka recesji dziąseł, planowanie zabiegów chirurgicznych, dobór techniki wszczepiania implantów, a także na efekt estetyczny leczenia. Dla przykładu, w periodontologii cienki fenotyp oznaczać może większe ryzyko recesji dziąseł, prześwitywania korzeni, powikłań po zabiegach chirurgicznych, natomiast gruby fenotyp to przeważnie większa odporność na recesje, ale skłonność do tworzenia głębszych kieszonek dziąsłowych przy zapaleniu. Ma to wpływ na dobór techniki przeszczepu dziąsła i regeneracji tkanek.
Polecane produkty:
|
BIO Acerola - naturalna witamina C
Naturalna witamina C pozyskana została z ekologicznych upraw z owocu o nazwie Acerola. Jest standaryzowana co oznacza, że wyselekcjonowano tylko najwyższej jakości owoce, a z nich pozyskano ekstrakt. Dzięki temu ... Zobacz więcej... |
Bibliografia
- Szepietowska Z., Majdanik W., Górska R., Zadurska M., Plakwicz P., Diagnostyka i przygotowanie tkanek miękkich przed leczeniem ortodontycznym, Forum Ortod 2019; 15: 301-17.
- Górski R., Zadurska M., Drohomyretska M., Kalina E., Zależności pomiędzy fenotypem dziąsła, morfotypem kości a występowaniem recesji dziąseł przy dolnych zębach siecznych i kłach – badanie wiązką stożkową z wykorzystaniem tomografii komputerowej, Forum Ortod 2020; 16 (3): 187-200.
