Drogi oddechowe

Drogi oddechowe (łac. tractus respiratoriae) to skomplikowany układ struktur anatomicznych zwykle pustych w środku, tworzących przestrzeń dla przepływu wdychanego i wydychanego powietrza. Dzieli się je na górne drogi oddechowe i dolne drogi oddechowe. Diagnostyką i leczeniem problemów z nimi związanych zajmuje się lekarz pulmonolog.

Górne drogi oddechowe

Do grona górnych dróg oddechowych zaliczamy następujące elementy:

• jama nosowa (łac. cavum nasi) – pierwszy odcinek dróg oddechowych, miejsce, przez które powietrze przedostaje się do organizmu. Zawiera małżowiny nosowe, zwiększające powierzchnię kontaktu. W obrębie jamy nosowej ma miejsce wstępne oczyszczenie powietrza dzięki nabłonkowi wyposażonemu w rzęski oraz jego ogrzanie dzięki unaczynionej błonie śluzowej;
• zatoki przynosowe (łac. sinus paranasales) – jamy wypełnione powietrzem i wyłożone od wewnątrz błoną śluzową. Nie tylko zmniejszają masę czaszki i wpływają na barwę głosu, ale również oczyszczają i nawilżają powietrze. Wyróżniamy zatoki szczękowe, zatoki czołowe, zatoki sitowe i zatokę klinową;
• gardło (łac. pharynx) – odcinek wspólny dla dróg oddechowych i dróg pokarmowych. Dzieli się anatomicznie na nosogardło, część ustną i część krtaniową.

Wprowadzane do organizmu powietrze musi zostać ogrzane i oczyszczone. Odpowiadają za to przede wszystkim właśnie górne drogi oddechowe, które:

• są wyłożone nabłonkiem zaopatrzonym w rzęski wyłapujące zanieczyszczenia i gruczoły śluzowe produkujące śluz. Do śluzu przyklejają się drobinki zanieczyszczeń i pyłów, które następnie mogą być wydalone wraz z katarem lub podczas kichania;
• mają bardzo dobrze unaczynioną i wilgotną błonę śluzową. Zawarta w niej woda paruje i nawilża powietrze;
• są dobrze ogrzane przez obecność w nich licznych naczyń krwionośnych położonych dość płytko. Krew oddaje ciepło powietrzu przechodzącemu przez drogi oddechowe.

Wszystkie elementy współpracują ze sobą, zapewniając człowiekowi możliwość swobodnego oddychania.

Dolne drogi oddechowe

Strukturami tworzącymi dolne drogi oddechowe są:

• krtań (łac. larynx) – zawiera w swoim obrębie struny głosowe, które, jak wskazuje nazwa, odpowiadają za tworzenie i barwę głosu. Dodatkowo jednak stanowi miejsce przepływu powietrza, łącząc górne drogi oddechowe z tymi dolnymi. Co bardzo istotne, zapobiega dostawaniu się spożywanego pokarmu do dróg oddechowych;
• tchawica (łac. trachea) – elastyczna rura składająca się z chrząstek w kształcie podków, wyścielona nabłonkiem migawkowym. W pewnym momencie swojego przebiegu rozdziela się na dwa główne oskrzela;
• oskrzela (łac. bronchi) – większe przewody doprowadzające powietrze do płuc, bardzo mocno rozgałęzione, przez co swoim wyglądem mogą przypominać korony drzew;
• oskrzeliki (łac. bronchiolae) – drobne i bardzo liczne rozgałęzienia oskrzeli, kończące się pęcherzykami płucnymi. To właśnie w tych pęcherzykach zachodzi wymiana gazowa.

Do układu oddechowego zaliczyć można także płuca, choć zwykle nie są one anatomicznie uznawane za drogi oddechowe, lecz za docelowy narząd oddechowy. Płuca to narząd wymiany gazowej zlokalizowany w klatce piersiowej. Z zewnątrz ochrania je cienka podwójna błona, nazywana opłucną, wypełniona niewielką ilością płynu. Zapobiega ona uszkodzeniu płuc podczas wdechów i wydechów. Wyróżnia się płuco prawe i lewe, z czego prawe jest większe, ponieważ ma więcej miejsca (po lewej stronie klatki piersiowej znajduje się większa część mięśnia sercowego).

Drogi oddechowe – badanie

Diagnostyką i leczeniem chorób dróg oddechowych i płuc zajmuje się najczęściej lekarz pulmonolog. Badaniem pierwszego rzutu jest ocena klatki piersiowej i grzbietu stetoskopem, jak również badania obrazowe:

• RTG klatki piersiowej;
• tomografia komputerowa;
• rezonans magnetyczny.

Jeśli chcemy ocenić górne drogi oddechowe, zwykle wystarczy wykonać wziernikowanie ich, czyli badanie endoskopowe.

W diagnostyce problemów pulmonologicznych liczy się jednak nie tylko wygląd i kondycja dróg oddechowych, ale również ich funkcja. W tym celu wykonuje się między innymi próby wysiłkowe, gazometrię czy spirometrię. Badania dobierane są indywidualnie do potrzeb pacjenta.

Spirulina 100% naturalna Spirulina to naturalna alga, która uzupełnia niedobory witamin i minerałów. Jej zadaniem jest wzmocnienie organizmu i w naturalny sposób wspomaganie procesu jego oczyszczenia. Zobacz więcej...

Bibliografia

1. Bochenek A., Reicher M., Anatomia człowieka, repetytorium, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2012.
2. Durmała J., Wądołowski K., Fizjoterapia układu oddechowego. Wybrane zagadnienia, Katowice 2015.