Afty w ustach to inaczej nadżerki lub owrzodzenia błony śluzowej, które mogą być pojedyncze lub mnogie, kształtu okrągłego lub owalnego, pokryte włóknikowym nalotem, otoczone rąbkiem zapalnym. Powodują pieczenie, ból i dyskomfort, zwłaszcza przy spożywaniu pokarmów lub przy dotykaniu ich. Warto leczyć je domowymi sposobami, a jeśli to nie pomaga, skonsultować się ze stomatologiem.
Afty w ustach – przyczyny
Dokładna przyczyna powstania aft w jamie ustnej pozostaje słabo wyjaśniona. Uważa się, że podłoże problemu stanowi połączenie kilku czynników, takich jak:
- spożywanie zbyt twardych lub ostrych produktów, które mechanicznie podrażniają delikatną śluzówkę jamy ustnej;
- palenie papierosów;
- zbyt energiczne szczotkowanie zębów;
- źle dopasowane uzupełnienie protetyczne;
- noszenie stałego aparatu ortodontycznego;
- obecność zębowych korzeni zgorzelinowych;
- niedobory witamin i składników mineralnych, zwłaszcza witaminy B12, kwasu foliowego i żelaza;
- stres i przemęczenie;
- alergie pokarmowe;
- niektóre choroby ogólnoustrojowe, np. celiakia, cukrzyca, niedokrwistość, choroba Leśniowskiego-Crohna;
- zaburzenia odporności;
- niektóre infekcje bakteryjne jamy ustnej i ogólnoustrojowe;
- stosowanie antybiotyków.
Pewne znaczenie mają nawet predyspozycje genetyczne, dlatego nierzadko trudno jest z dużą dokładnością ustalić, co wywołało rozwój problemu.
Afty w ustach – objawy
Afty w ustach są dość charakterystycznymi zmianami. Ich najczęstszym umiejscowieniem jest nierogowaciejąca błona śluzowa warg i policzków, dolna powierzchnia języka, podniebienie miękkie i łuki podniebienne oraz dno jamy ustnej. Zanim pojawią się omawiane wykwity, często najpierw (24-48 godzin wcześniej) występują objawy prodromalne, odczuwane przez pacjentów jako mrowienie i pieczenie. Afta na początku swoim wyglądem przypomina czerwoną plamę, rzadziej grudkę lub pęcherzyk. Charakterystyczna jest cykliczność pojawiania się tego typu zmian na błonie śluzowej. Mają one silną tendencję do nawracania.
W medycynie wyróżnia się 3 podstawowe formy aft i są to:
- Małe afty Mikulicza – bardzo bolesna nadżerka wielkości do 1 cm, pojedyncza lub mnoga, ustępująca bez pozostawiania blizny po 7-14 dniach.
- Duże afty Suttona – najcięższe, ale znacznie rzadsze, ponieważ stanowią zaledwie 10% wszystkich rodzajów aft. Wykwitem jest bolesne owrzodzenie wielkości 1-2 cm, a towarzyszą mu objawy takie jak osłabienie, stany podgorączkowe, trudności w mówieniu, połykaniu oraz limfadenopatia. Goją się z pozostawieniem blizn.
- Afty opryszczkopodobne – wykwity są bardzo liczne (nawet do około 100 zmian) i wyraźnie drobniejsze (do 1-2 mm). Lokalizują się głównie na błonie śluzowej pokrytej nabłonkiem z cechami rogowacenia (dziąsła i podniebienie twarde). Goją się około 21 dni bez pozostawiania blizn.
Na podstawie wyglądu aft można więc wiele powiedzieć o ich rodzaju, a więc tym samym i o możliwych sposobach leczenia.
Afty w ustach – leczenie
Nie ma złotego standardu postępowania przy leczeniu aft. Łagodne przypadki leczyć można maściami i postępowaniem miejscowym, jak również przez eliminację czynników ryzyka, np. zmiana protezy zębowej czy usunięcie z diety alergenów. W leczeniu miejscowym wykorzystuje się preparaty przeciwzapalne, przeciwbólowe, znieczulające lub przyspieszające gojenie. Zleca je lekarz, można jednak zasięgnąć również porady farmaceuty w aptece. Większość takich preparatów nie wymaga posiadania recepty.
Do domowych sposobów na afty zalicza się unikanie czynników wywołujących, wysoką higienę jamy ustnej, stosowanie zimnych okładów lub ssanie kostki lodu, płukanie ust antyseptycznymi naparami ziołowymi (np. z szałwii lub rumianku), a także wzmacnianie odporności przez ruch, dietę czy wysypianie się.
Ciężkie postacie aft wymagają połączenia leczenia domowego, miejscowego i ogólnoustrojowego. Lekarz może zalecić nawet przyjmowanie doustne sterydów, leków immunosupresyjnych lub przeciwzapalnych. Przy wszelkich chorobach przewlekłych dąży się także do ich ustabilizowania.
Polecane produkty:
|
Olej z czarnuszki bioalgi
W 100% naturalny produkt o wysokiej koncentracji składników odżywczych. Jest źródłem m.in. niezbędnych nienasyconych kwasów tłuszczowych, mikroelementów, witamin. Wykazuje działanie antygrzybiczne, przeciwwirusowe, antyalergiczne, przeciwzapalne, ... Zobacz więcej... |
Bibliografia
- Szeląg N., Afty – występowanie i leczenie, Asysta Dentystyczna, 1/2017.
- Haładyj A., Afty nawracające – etiopatogeneza, obraz kliniczny oraz możliwości terapeutyczne, Stomatologia po Dyplomie, 2/2022.
- Antoniv R., Lipska W., Kęsek B., Lipski M., Gałecka-Wanatowicz D., Chomyszyn-Gajewska M., Afty nawracające – przegląd piśmiennictwa, Nowa Stomatologia, 3/2014.
