Torbiel okołowierzchołkowa stanowi patologiczną jamę znajdującą się w kości, która z czasem wypełnia się płynem zapalnym. Powstaje w kości szczęki lub żuchwy, przy samym końcu korzenia zęba, dlatego przeważnie można ją zaobserwować wyłącznie na badaniach obrazowych. Leczenie jest konieczne, by uniknąć powikłań takich jak np. rozchwianie zęba i jego utrata. Zmiana najczęściej rozwija się w następstwie przewlekłego stanu zapalnego tkanek okołowierzchołkowych, zwykle związanego z obumarciem miazgi zęba. Początkowo może nie powodować żadnych dolegliwości, jednak wraz ze wzrostem może prowadzić do uszkodzenia otaczającej kości i przemieszczenia sąsiednich zębów.
Torbiel okołowierzchołkowa – przyczyny
Torbiel okołowierzchołkowa to inaczej jama w kości, która ma własną ścianę i zawiera płynną lub półpłynną treść. Umiejscawia się zwykle wokół wierzchołka korzenia zęba, którego miazga (czyli tkanka zawierająca nerwy i naczynia krwionośne) obumarła. Możliwe przyczyny prowadzące do tego stanu bywają następujące:
- próchnica zębów;
- zaawansowane choroby zapalne miazgi zęba, np. przy braku higieny jamy ustnej lub po ukruszeniu czy ułamaniu zęba, gdy zostaje ona odsłonięta;
- zmiany patologiczne w kości, w tym te nowotworowe.
Proces powstawania torbieli okołowierzchołkowej ma charakter etapowy. Początkowo w okolicy wierzchołka korzenia dochodzi do rozwoju ziarniniaka okołowierzchołkowego w odpowiedzi na utrzymujący się stan zapalny. W dalszej kolejności przewlekłe drażnienie powoduje proliferację resztek nabłonkowych, które tworzą tak zwane wyspy i pasma. W późniejszym etapie w obrębie rozrastającego się nabłonka powstaje przestrzeń wypełniona płynem, która stopniowo powiększa się w wyniku procesów osmotycznych i resorpcji kości, prowadząc do powstania torbieli o charakterystycznej strukturze. Przeważnie zaobserwować ją możemy w okolicy zębów siecznych i kłów, zarówno w kości szczęki, jak i w kości żuchwy.
Torbiel okołowierzchołkowa – objawy
Niewielka torbiel zwykle nie jest widoczna gołym okiem. Przy większej zmianie może pojawić się wybrzuszenie dziąsła, obrzęk lub uwypuklenie kości. W początkowych etapach jej powstawania może przez długi czas nie dawać absolutnie żadnych dolegliwości. Bywa wtedy wykrywana przypadkowo, podczas rutynowych badań kontrolnych lub w trakcie zupełnie innego leczenia. Jeśli jednak jest już większa, może generować:
- ból zęba lub uczucie rozpierania w okolicy korzenia;
- tkliwość podczas nagryzania lub ucisku;
- obrzęk dziąsła albo policzka;
- nawracający stan zapalny w okolicy jednego zęba;
- pojawienie się przetoki na dziąśle;
- nieprzyjemny smak w ustach, jeśli wydobywa się ropa.
Przy dużych zmianach zaobserwować można powiększenie lub osłabienie fragmentu kości, a czasem przemieszczenie zębów sąsiednich. Skrajną konsekwencją jest rozchwianie zęba, pod którą znajduje się duża, nieleczona torbiel. Lekarz decyduje o tym, czy zmiana wymaga leczenia i jak się ono odbędzie.
Diagnostyka torbieli okołowierzchołkowej
Chcąc zaobserwować torbiel okołowierzchołkową, należy wykonać badanie RTG lub badanie tomografem komputerowym. Na RTG przeważnie widoczna jest jako ciemny, okrągły lub owalny obszar przy końcu korzenia. Ciemny kolor oznacza miejsce, w którym kość ma zmienioną strukturę. Zmiana może mieć wyraźną granicę. Warto też jednocześnie sprawdzić kondycję okolicznych zębów, obecność kamienia nazębnego, szczelność wypełnień i nadwrażliwość zębów, szukając możliwych przyczyn powstania torbieli.
Torbiel okołowierzchołkowa – leczenie
Jeśli ząb można zachować, oczyszcza się i szczelnie wypełnia kanały korzeniowe, eliminując źródło zakażenia. Jest to zabieg nazywany leczeniem kanałowym (endodontycznym). Natomiast jeśli zmiana jest duża, nie ustępuje po prawidłowym leczeniu kanałowym albo istnieją inne wskazania, można wykonać zabieg usunięcia torbieli, czasem wraz z resekcją wierzchołka korzenia. Decyduje o tym stomatolog. Gdy zęba nie da się uratować żadną z wymienionych metod, lekarz może podjąć decyzję o usunięciu go, jest to jednak ostateczność, po której warto skonsultować się z protetykiem.
Polecane produkty:
|
Spirulina + cynk
Połączenie Spiruliny i naturalnie pozyskanego, organicznie związanego cynku. Cynk wspiera prawidłowe funkcjonowanie układu odpornościowego, istotnego dla utrzymania zdrowia. Zobacz więcej... |
Bibliografia
- Osica P., Osica K., Szczepkowska A., Janas-Naze A., Rozległa torbiel korzeniowa żuchwy leczona metodą dwuetapową – opis przypadku, Journal of Education, Health and Sport, 6/2016.
- Milner P., Grzesiak-Janas G., Przypadek dużej torbieli resztowej żuchwy u 60-letniego pacjenta, Medycyna Ogólna i Nauki o Zdrowiu, 1/2014.
- Wziątek-Kuczmik D., Radzioch J., Pająk J., Niedzielska I., Drugacz J., Analiza porównawcza obrazu kliniczno-morfologicznego szkliwiaków i torbieli zębopochodnych żuchwy w materiale Katedry i Kliniki Chirurgii Szczękowo-Twarzowej Śląskiego Uniwersytetu Medycznego w Katowicach, Chirurgia Polska, 4/2007.
