Cofające się dziąsła (inaczej: recesja dziąseł) są bardzo częstym problemem z zakresu periodontologii. W skrajnych przypadkach mogą doprowadzić nawet do rozchwiania się zębów i ich utraty. Dlatego tak ważne jest dbanie o wytrzymałość i dobrą kondycję dziąseł. Zwłaszcza w przebiegu chorób przewlekłych, które mogą je osłabiać.
Cofające się dziąsła – przyczyny
Cofające się dziąsła to sytuacja, w której dziąsło przesuwa się w dół (w przypadku zębów dolnych) lub w górę (w przypadku zębów górnych), odsłaniając tym samym wrażliwy na bodźce korzeń zęba. Do takiej sytuacji zdecydowanie najczęściej dochodzi w przebiegu paradontozy, czyli najczęstszej choroby przyzębia w praktyce periodontologicznej. Mówiąc w skrócie, bakterie w płytce nazębnej niszczą tkanki podtrzymujące ząb, co powoduje stopniowe cofanie się dziąseł. Opisując to natomiast bardziej dokładnie, paradontoza stanowi przewlekłe zapalenie dziąseł wywołane przez bakterie, które w naturalny sposób gromadzą się w miejscu zetknięcia dziąseł z zębami. Powstały w ten sposób osad fachowo nazywany płytką nazębną wywołuje stan zapalny, który skutkuje uszkodzeniem dziąseł i w zaawansowanych przypadkach nawet okolicznych kości. Paradontoza dotyka blisko 50% pacjentów, a częstotliwość jej występowania wzrasta wraz z wiekiem.
Czynnikami znacząco zwiększającymi ryzyko cofania się dziąseł oraz paradontozy są przede wszystkim:
- niektóre choroby przewlekłe, np. cukrzyca, zespół Sjogrena, nadczynność tarczycy, wrodzone i nabyte zaburzenia odporności;
- wady zgryzu, zwłaszcza te zaawansowane;
- nieprawidłowa metoda szczotkowania zębów – ryzykiem jest zwłaszcza prowadzenie szczoteczki do zębów od szczytu korony zęba w kierunku dziąsła, ruchem pionowym;
- używanie zbyt mocnego docisku szczoteczki do zębów, zwłaszcza jeśli szczoteczka ma twarde włosie, które coraz częściej jest odradzane przez stomatologów;
- palenie papierosów;
- bruksizm, czyli patologiczne, niekontrolowane zaciskanie zębów i zgrzytanie nimi (może to pojawiać się także wyłącznie w nocy, co wyjątkowo trudno kontrolować);
- nieprawidłowa pozycja wędzidełka wargi, która może ciągnąć dziąsło i sprzyjać jego cofnięciu.
Ostatnimi czasy coraz częściej analizuje się wpływ chronicznego, silnego stresu na cofanie się dziąseł. Udowodniono, że rzeczywiście zwiększa on ryzyko licznych problemów periodontologicznych i stomatologicznych, dlatego coraz powszechniej uznaje się go za czynnik ryzyka cofania się dziąseł.
Cofające się dziąsła – objawy i konsekwencje
Ignorowanie cofających się dziąseł może mieć poważne konsekwencje, często o charakterze nieodwracalnym. Dlatego nie należy bagatelizować tego problemu i warto zidentyfikować go jak najszybciej. Daje to szansę na lepsze rokowania i wdrożenie leczenia, które może jeszcze odwrócić ten patologiczny proces. Charakterystyczne objawy cofających się dziąseł to:
- obrzęk i zaczerwienienie dziąseł;
- nadwrażliwość zębów i dziąseł na skrajne temperatury lub kwaśne i słodkie smaki;
- krwawienie z dziąseł nawet podczas szczotkowania zębów czy gryzienia twardszych pokarmów;
- nieprzyjemny zapach z ust.
Gdy problem jest bagatelizowany, szyjki zębowe ulegają stopniowemu odsłonięciu. To z kolei znacząco osłabia zęby, rozpulchnia dziąsła i sprawia, że zęby zaczynają się chwiać. To ostatni moment, by wdrożyć leczenie. Jeśli problem na tym etapie zostanie zbagatelizowany, dochodzi do wypadania zębów. Dodatkowo należy mieć na uwadze, że w zaawansowanych przypadkach choroby przyzębia dochodzi do zaniku kości wokół zęba. Zmienia to zarys twarzy i uniemożliwia prowadzenie leczenia protetycznego.
Cofające się dziąsła – leczenie
Im wcześniej podjęte leczenie, tym lepsze rokowania dla pacjenta. Na początku wdraża się dokładną higienizację zębów, na którą składa się:
Pacjent musi zostać poinformowany, że profesjonalna higienizacja powinna odbywać się co 6 miesięcy, a dodatkowo należy dbać o zdrowie zębów i dziąseł codziennie w domu. Kluczowe jest szczotkowanie zębów (odpowiednią szczoteczką i techniką) rano i wieczorem, każdorazowo poprzedzając to nitkowaniem przestrzeni międzyzębowych. Jeśli pacjent nie wie, jaką szczoteczkę wybrać lub jaką techniką myć zęby, również może poradzić się stomatologa. Opisane postępowanie jest podstawą leczenia cofających się dziąseł bez względu na etap patologii.
Dalsze postępowanie dobierane jest już indywidualnie do pacjenta. Jeśli przyczyną cofania się dziąseł jest stan zapalny, stomatolog dokładnie czyści kieszonki dziąsłowe i podaje antybiotyk. Przy nadwrażliwości może zarekomendować specjalne pasty do zębów. Z kolei przy bruksizmie może zlecić noszenie indywidualnie wyciśniętych szyn na zęby. Leczenie przyczynowe jest tu bardzo ważne. Dlatego dodatkowo podkreśla się leczenie i stabilizację chorób przewlekłych, jeśli takie u pacjenta występują.
Przy większej recesji dziąseł i w zaawansowanej paradontozie lekarz może rozważyć postępowanie chirurgiczne. Może obejmować m.in. przeszczep dziąsła, pokrycie korzenia zęba tkankami, regenerację tkanek przyzębia specjalnymi medycznymi materiałami lub błonami.
Polecane produkty:
|
Kolagen naturalny bioalgi
Kolagen do picia to naturalny produkt z opatentowaną formułą Peptiplus® hydrolizowanego kolagenu. Dzięki temu jest bardzo wysokiej wchłanialności. Wzmacnia zęby, kości, ... Zobacz więcej... |
|
Kwas hialuronowy bioalgi
Kwas hialuronowy bioalgi to naturalny produkt z fermentacji roślinnej, dzięki czemu biodostępność jest na bardzo wysokim poziomie. Kwas hialuronowy działa głównie na takie struktury jak włosy, skóra, oczy, stawy, dziąsła ... Zobacz więcej... |
Bibliografia
- Szepietowska Z., Majdanik W., Górska R., Zadurska M., Plakwicz P., Przygotowanie periodontologiczne do leczenia ortodontycznego – przegląd piśmiennictwa, Forum Ortod 2019; 15: 39-49.
- Górska R., Periodontologia. Podręcznik dla studentów i do LDEK, Wydawnictwo Urban & Partner, Wrocław 2022.
