Zęby wrażliwe na zimno i ciepło to charakterystyczny objaw nadwrażliwości zębiny, czyli bogato unerwionej i ukrwionej tkanki zęba znajdującej się pod szkliwem. Jednocześnie nadmierna wrażliwość może dotyczyć słodkiego i kwaśnego smaku. Problem wymaga leczenia, ponieważ w zaawansowanej postaci wręcz uniemożliwia codzienne, bezbolesne funkcjonowanie.
Zęby wrażliwe na zimno i ciepło – przyczyny
Bezpośrednią przyczyną nadmiernej wrażliwości zębów na niższe i wysokie temperatury jest jednostka chorobowa nazywana nadwrażliwością zębiny. W przebiegu różnych czynników i stanów patologicznych odsłonięta zostaje warstwa zębiny, a wraz z nią wrażliwe zakończenia nerwowe. Ich pobudzenie czynnikami temperaturowymi wywołuje ból.
Nadwrażliwości sprzyjają czynniki ogólne, związane z osłabieniem organizmu, takie jak wyczerpanie nerwowe, przepracowanie, ciąża, czas rekonwalescencji, a także warunki życia i pracy, sposób odżywiania się. Kluczowymi czynnikami ryzyka odsłaniania się zębiny są:
- nieprawidłowości ze strony przyzębia, które wiążą się z obnażeniem zębiny korzeniowej, a więc przede wszystkim recesje dziąseł, choroby przyzębia, starczy zanik;
- predyspozycje genetyczne, w tym głównie rodzaj połączenia szkliwno-cementowego – w 10% ma ono postać pasma odsłoniętej zębiny, co predysponuje do występowania nadwrażliwości;
- nieprawidłowa, niedokładna higiena jamy ustnej, ponieważ obecność płytki nazębnej na odsłoniętej powierzchni korzenia może doprowadzić do otwarcia kanalików zębinowych przez kwaśny odczyn produktów metabolizmu bakterii;
- ubytki niepróchnicowego pochodzenia (erozja szkliwa, atrycja, abrazja zębów i inne) oraz ubytki próchnicowe.
Dodatkowo przejściowa nadwrażliwość na ciepło i zimno może pojawić się po profesjonalnym usuwaniu złogów nazębnych (kilkuetapowa higienizacja zębów). Wszystko przez to, że w trakcie oczyszczania zębów powstaje warstwa mazista zamykająca kanaliki zębinowe, która zostaje usunięta po 3-5 dniach przez bakterie w jamie ustnej, czego konsekwencją jest przejściowe odsłonięcie zębiny. Podobna sytuacja ma miejsce po profesjonalnym wybielaniu zębów nadtlenkiem wodoru. W takich sytuacjach wrażliwość na zimno i ciepło znika jednak samoistnie po 1-2 tygodniach.
Nadwrażliwość zębiny – objawy
Zgodnie z jedną z najpopularniejszych definicji, nadwrażliwość zębiny określić można jako krótki, ostry ból powstały w odpowiedzi na działanie nieszkodliwych bodźców na odsłoniętą zębinę, który nie może być przypisany innemu defektowi lub patologii zęba. Przez „nieszkodliwe bodźce” należy rozumieć takie czynniki, które pojawiają się naturalnie w jamie ustnej, np. termiczne, osmotyczne czy dotykowe.
Podstawowym objawem jest ból, który może mieć rozmaity charakter. Opisuje się go jako ostry, tępy, silny, lekki, promieniujący lub dobrze zlokalizowany. Tak naprawdę wszystko zależy od tego, który dokładnie ząb jest dotknięty patologią, jaka jest przyczyna nadwrażliwości oraz jak bardzo jest ona zaawansowana. Ból pojawia się nagle pod wpływem bodźca, jest z reguły raczej bardzo dobrze zlokalizowany i ustępuje po zaprzestaniu działania czynnika wywołującego. Najczęściej obserwuje się nadmierną reakcję zęba na zimno (74-89,8%), przepływ powietrza, rzadziej na szczotkowanie (38,6%), ciepło i słodkie pokarmy (2-4%). Ząb może wykazywać nadwrażliwość na więcej, niż jeden czynnik.
Zobacz również: Ból zęba od zimna.
Zęby wrażliwe na zimno i ciepło – diagnostyka
Niestety nie ma rzetelnego badania na stałe wykorzystywanego do diagnostyki nadwrażliwości zębiny. Przeważnie wszystko opiera się na wywiadzie z pacjentem, jego indywidualnych odczuciach dotyczących stopnia nasilenia bólu w subiektywnej skali VAS oraz analizie stanu uzębienia (czy nie ma ubytków, uszkodzenia szkliwa, starcia powierzchni stycznych itd.).
Zęby wrażliwe na zimno i ciepło – leczenie
Istnieje kilka metod leczenia nadwrażliwości zębów na zimno i ciepło, a każdorazowo powinny zostać one dobrane indywidualnie do pacjenta. Przykładami są:
- zabiegi w gabinecie stomatologicznym z użyciem preparatów pokrywających lub zamykających ujścia kanalików zębinowych ewentualnie obniżających przewodnictwo nerwowe, np. z użyciem laserów;
- stosowanie specjalistycznych past do zębów ukierunkowanych na zapychanie i tym samym zamykanie otwartych kanalików zębowych;
- uzupełnianie i leczenie ubytków, jeśli to one są przyczyną nadwrażliwości zębów;
- lakierowanie zębów preparatami fluorkowymi;
- leczenie periodontologiczne dziąseł, jeśli przyczyną jest np. odsłonięcie szyjek zębowych;
- zastosowanie szyny relaksacyjnej przy bruksizmie, jeśli przyczyną jest starcie powierzchni stycznej zębów wskutek patologicznego zgrzytania zębami.
Jak można zauważyć, podstawą działania jest leczenie przyczynowe, jeśli tylko jest ono możliwe do wdrożenia.
Polecane produkty:
|
Kolagen naturalny bioalgi
Kolagen do picia to naturalny produkt z opatentowaną formułą Peptiplus® hydrolizowanego kolagenu. Dzięki temu jest bardzo wysokiej wchłanialności. Wzmacnia zęby, kości, ... Zobacz więcej... |
Bibliografia
- Masłowska A., Nadwrażliwość zębiny – dolegliwość, którą można skutecznie leczyć, Twój Przegląd Stomatologiczny, 6/2023.
- Pavolucci G., Nadwrażliwość zębiny, 2/2024.
