Pantomogram (inaczej: zdjęcie pantomograficzne, RTG panoramiczne) to zdjęcie rentgenowskie, na którym widać całe uzębienie oraz obie szczęki i żuchwę na jednym obrazie. Pozwala kompleksowo ocenić ułożenie zębów, stan korzeni zębowych oraz obecność cyst, torbieli bądź innych patologicznych zmian. Badanie może być pomocne również w ocenie zębów zatrzymanych, w tym zębów mądrości, a także struktur otaczających zęby. Pantomogram często wykonuje się przed rozpoczęciem leczenia ortodontycznego, protetycznego, implantologicznego lub chirurgicznego. Jest to badanie szybkie, bezbolesne i pozwala uzyskać szeroki obraz struktur jamy ustnej oraz kości szczęk.
Co to jest pantomogram?
Pantomogram pozwala obrazować struktury zakrzywione w obrębie twarzoczaszki. Jest to zdjęcie warstwowe wyrostka zębodołowego szczęki i żuchwy powstające poprzez synchroniczny obrót wokół głowy pacjenta układu lampy rentgenowskiej i detektora promieniowania. Współcześnie w użyciu są zarówno aparaty pantomograficzne analogowe, jak i cyfrowe, a wśród nich aparaty pantomograficzne (obrót wokół jednej osi) i ortopantomograficzne (obrót wokół trzech osi).
W przypadku pantomogramu istotny jest również sposób wykonania badania. Przykładowo, kluczowe dla uzyskania prawidłowego pantomogramu jest właściwe ułożenie głowy pacjenta podczas badania, przy czym wcześniej należy zdjąć wszelkie ozdoby, protezy i okulary oraz założyć ołowiany fartuch ochronny. Zdjęcia pantomograficzne wykonuje się rutynowo w pozycji stojącej, chociaż w określonych przypadkach pojawia się możliwość wykonania zdjęć u pacjenta w pozycji siedzącej (np. u pacjenta na wózku inwalidzkim). Dodatkowo aparaty pantomograficzne mogą być wyposażone w specjalny „zagryzak” umieszczany pomiędzy siekaczami szczęki i żuchwy pomocny w prawidłowym ustawieniu głowy pacjenta.
Pantomogram – co pokazuje?
Dzięki pantomogramowi ocenić można z dość dużą dokładnością:
- wszystkie zęby – także zęby zatrzymane (np. ósemki);
- korzenie zębów i kość wokół nich;
- większe ubytki próchnicowe, także te, które są zlokalizowane głęboko w zębie (nie widać ich gołym okiem, są pod plombą) lub w okolicach korzeni zębowych;
- zmiany przy wierzchołkach korzeni, np. ropnie lub torbiele;
- stan kości i niektóre oznaki chorób przyzębia;
- stawy skroniowo-żuchwowe (w ograniczonym zakresie);
- przebieg kanału nerwu zębodołowego i zatoki szczękowe;
- ogólną budowę szczęki i żuchwy.
Na tej podstawie nierzadko ustala się dalsze leczenie protetyczne, ortodontyczne bądź endodontyczne. Zdjęcia pantomograficzne znajdują też zastosowanie szeroko w chirurgii stomatologicznej i chirurgii szczękowo-twarzowej.
Pantomogram – przeciwwskazania
Bezwzględnym przeciwwskazaniem do wykonania zdjęcia pantomograficznego jest tak naprawdę jedynie brak możliwości pozostania w jednej, nieruchomej pozycji podczas badania. Zdjęcie może być wówczas nieostre lub poruszone i nie da jasnego obrazu sytuacji tkanek w jamie ustnej pacjenta. Dlatego pacjenci niewspółpracujący (małe dzieci, osoby niepełnosprawne) mogą zostać chwilowo znieczulone, jeśli rzeczywiście wykonanie zdjęcia pantomograficznego jest konieczne do dalszego leczenia. Względnym przeciwwskazaniem natomiast jest obecność metalowych elementów w okolicy badanej, np. aparatu ortodontycznego, implantów, spinek do włosów, biżuterii. Nie jest to niebezpieczne dla zdrowia, lecz również może zafałszować dokładność obrazu pantomograficznego. Poza tym pantomogram można wykonywać nawet u dzieci bez obaw o ich ogólny rozwój i stan zdrowia.
Ile kosztuje pantomogram?
Badanie pantomograficzne nie należy do bardzo drogich, dlatego też coraz częściej jest wykonywane przed rozpoczęciem leczenia zębów. Jego wykonanie i precyzyjna analiza gwarantują optymalny dobór uzupełnienia protetycznego, aparatu ortodontycznego oraz zaplanowania leczenia endodontycznego w taki sposób, by minimalizować ewentualne powikłania i skutki uboczne. Cena za jedno zdjęcie pantomograficzne wynosi około 100-150 zł.
Wykonanie zdjęcia pantomograficznego w ramach Narodowego Funduszu Zdrowia (NFZ) jest bezpłatne, ale wymaga skierowania od lekarza dentysty, który ma podpisany kontrakt z NFZ.
Polecane produkty:
|
Kolagen naturalny bioalgi
Kolagen do picia to naturalny produkt z opatentowaną formułą Peptiplus® hydrolizowanego kolagenu. Dzięki temu jest bardzo wysokiej wchłanialności. Wzmacnia zęby, kości, ... Zobacz więcej... |
Bibliografia
- Malisz P., Urbanik A., Podstawy badań stomatologicznych: zdjęcia zewnątrzustne – pantomografia, Inżynier i Fizyk Medyczny, 4/2014.
- Portka K., Dokładność zdjęcia pantomograficznego w zależności od sposobu rejestracji obrazu cyfrowego, Lublin 2013.
