Choroby ślinianek mogą mieć poważne konsekwencje zdrowotne, jeśli nie będą odpowiednio leczone. Ślinianki odpowiadają za produkcję śliny, która nawilża śluzówkę jamy ustnej, utrzymuje w jej obrębie właściwe pH, wspomaga usuwanie płytki nazębnej i resztek pokarmowych. Konsekwencją przewlekłego upośledzenia produkcji śliny jest szybsze psucie się zębów i nieprzyjemny zapach z ust.
Zapalenie ślinianek
Zapalenia ślinianek, w zależności od przyczyn, dzieli się na wirusowe lub bakteryjne. Przebieg choroby może być ponadto ostry lub przewlekły, różni się wówczas czasem trwania oraz dokładnymi objawami. Do czynników predysponujących do zapalenia ślinianek zalicza się zwężenie przewodu wyprowadzającego gruczołu ślinowego, choroby autoimmunologiczne, niedożywienie lub stan po radioterapii w obrębie głowy i szyi. Ślina ma właściwości antybakteryjne, a jej przepływ usuwa resztki pokarmowe i utrudnia wsteczne zakażenie przewodu wyprowadzającego przez bakterie bytujące w jamie ustnej. Niestety w przypadku zaburzenia wydzielania śliny lub obecności zwężenia przewodu wyprowadzającego może dojść do infekcji wstępującej z powodu wniknięcia drobnoustrojów z jamy ustnej.
Przy ostrym (zwłaszcza bakteryjnym) zapaleniu ślinianek pacjenci najczęściej zgłaszają się z jednostronnym obrzękiem policzka, okolicy kąta żuchwy lub okolicy podżuchwowej. Mogą dodatkowo wystąpić objawy ogólne, takie jak:
- gorączka;
- dreszcze;
- złe samopoczucie;
- szczękościsk;
- utrudnione połykanie;
- powiększenie węzłów chłonnych;
- odwodnienie z suchością błony śluzowej jamy ustnej.
Często powtarzające się infekcje prowadzą do przewlekłego zapalenia ślinianek. Poważną konsekwencją tego stanu jest zniszczenie komórek pęcherzykowych i ich zwłóknienie oraz torbielowate rozszerzenie przewodów ślinianek. Przestają one spełniać swoją rolę.
Zobacz również: Kamień ślinowy.
Zespół Sjögrena
Zespół Sjögrena jest przewlekłą, autoimmunologiczną chorobą, w której dochodzi do zajęcia gruczołów wydzielania zewnętrznego i związanego z tym pojawienia się objawu suchości. Pacjent ma problem z formowaniem kęsów pokarmowych i przełykaniem ich, ponieważ są bardzo suche, niezwilżone śliną. Dodatkowo pojawia się nieprzyjemny zapach z ust, zęby psują się znacznie szybciej. Przy dłużej trwającej chorobie zaobserwować można nawet płatowe złuszczanie się szkliwa zębów, co prowadzi do zmiany koloru zębów, próchnicy i silnej nadwrażliwości. Przez brak śliny chorzy gorzej odczuwają smaki spożywanych produktów. Dokładne przyczyny zespołu Sjögrena (podobnie jak innych chorób z autoagresji) nie zostały poznane. Leczenie jest objawowe, nierzadko farmakologiczne. Taka osoba powinna pozostawać pod stałą kontrolą stomatologiczną.
Zobacz również: Wyłuszczenie kamienia z przewodu ślinianki.
Kamica ślinianek
Kamica ślinianek jest najczęstszym zapalnym schorzeniem dużych gruczołów ślinowych i występuje u około 1,2% populacji. Najczęściej objawia się:
- w śliniance podżuchwowej (w 87%);
- w śliniance przyusznej (w 10%);
- w śliniance podjęzykowej (w 3%).
Przyczyny tego schorzenia wciąż pozostają niewyjaśnione w pełni. Wiadomo jedynie, że nawracający stan zapalny przewodu ślinowego wiąże się z powstawaniem śluzowych bądź włóknikowych złogów, które w konsekwencji prowadzą do zaczopowania przewodu i powstania obrzęku gruczołu ślinowego. Zmiany obstrukcyjne obserwowane są też u pacjentów z przewlekłym nawracającym zapaleniem ślinianki przyusznej występującym u ludzi młodych, u których występują zaburzenia prawidłowej gry naczyniowej ścian przewodu i obecne są w jego obrębie zwężenia.
W leczeniu zachowawczym kamicy ślinianek zaleca się odpowiednie nawodnienie organizmu, czyli częste picie wody, co ma udrożnić przewody ślinowe i zmniejszyć ryzyko suchości jamy ustnej, a także stymulowanie wydzielania śliny specjalnymi masażami ślinianek. Przy braku rezultatów lekarz może zastosować leczenie chirurgiczne. Zwykle jest to sialoendoskopia, czyli wprowadzenie cienkiego endoskopu do przewodu ślinowego i usunięcie kamienia, często w sposób małoinwazyjny, ewentualnie nacięcie przewodu ślinowego (chirurgiczne usunięcie kamienia), zwłaszcza gdy jest on większy lub zaklinowany.
Polecane produkty:
|
Spirulina 100% naturalna
Spirulina to naturalna alga, która uzupełnia niedobory witamin i minerałów. Jej zadaniem jest wzmocnienie organizmu i w naturalny sposób wspomaganie procesu jego oczyszczenia. Zobacz więcej... |
Bibliografia
- Kozłowski K., Filipowicz J., Paprocki S., Adamska P., Starzyńska A., Choroby ślinianek. Część 1. Infekcje bakteryjne, Forum Medycyny Rodzinnej 2020, Tom 14, nr 6, 281-288.
- Fryc J., Sierakowski S., Zespół Sjögrena – aktualne spojrzenie na kryteria klasyfikacyjne i wskaźniki aktywności procesu chorobowego, Reumatologia 2010; 48, 6: 436-441.
- Kopeć T., Szyfter W., Wierzbicka M., Młodkowska M., Kałużny J., Sialoendoskopia w leczeniu kamicy ślinianek – doświadczenia własne na podstawie 95 przypadków, Otorynolaryngologia Polska, 4/2012.
